Po zakończeniu budowy realizowanej na podstawie pozwolenia lub zgłoszenia, konieczne jest zawiadomienie o jej zakończeniu, aby rozpocząć jego użytkowanie. Kto jest do tego zobowiązany, ile to kosztuje oraz jakie dokumenty należy dostarczyć do właściwego urzędu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w poniższym poradniku.
Kto musi złożyć zawiadomienie o zakończeniu budowy?
Do zawiadomienia o zakończeniu budowy zobowiązany jest inwestor, który zakończył budowę:
- obiektu budowlanego wybudowanego na podstawie pozwolenia na budowę,
- obiektu budowlanego, który zrealizowano na podstawie zgłoszenia budowy z projektem budowlanym, jako:
- wolno stojący budynek mieszkalny jednorodzinny, którego obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których został zaprojektowany,
- sieć: wodociągowa, kanalizacyjna, cieplna, telekomunikacyjna, gazowa o ciśnieniu roboczym nie wyższym niż 0,5 MPa oraz elektroenergetyczna obejmująca napięcie znamionowe nie wyższe niż 1 kV.
Zawiadomienie należy złożyć również w sytuacji, gdy zakończono roboty budowlane zgodnie z obowiązkiem nałożonym w decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Informację o tym, czy inwestor musi złożyć zawiadomienie o zakończeniu budowy, umieszcza się w pozwoleniu na budowę.
Inwestor może, zamiast zawiadomienia o zakończeniu budowy zwrócić się o udzielenie pozwolenia na użytkowanie – tzw. odbiór częściowy przed wykonaniem wszystkich robót.
Zawiadomienie o zakończeniu budowy a pozwolenie na użytkowanie
W przypadku budowy większości obiektów, takich jak domy jednorodzinne i obiekty mniejszych rozmiarów, wystarczy złożyć zawiadomienie o zakończeniu budowy, aby rozpocząć użytkowanie. W innych przypadkach, takich jak budynki wielorodzinne czy obiekty publiczne, wymagane jest pozwolenie na użytkowanie. Pozwolenie na użytkowanie wiąże się z bardziej szczegółową kontrolą i oceną, czy wszystkie przepisy zostały spełnione, zanim obiekt zostanie oddany do użytkowania.
Kiedy złożenie zawiadomienia nie jest konieczne?
Inwestor nie musi składać zawiadomienia po zakończeniu przebudowy lub remontu obiektu wykonywanego na podstawie pozwolenia na budowę.
Konsekwencje za użytkowanie obiektu bez zawiadomienia
Za użytkowanie obiektu bez wcześniejszego złożenia zawiadomienia o zakończeniu robót można otrzymać karę pieniężną, na którą składają się iloczyn dziesięciokrotnie podwyższonej stawki opłaty (s = 500 zł), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w).
Na przykład: za użytkowanie bez zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu magazynowego – chłodni o kubaturze poniżej 2500 m³, można zapłacić 50 000 zł kary.
Co zrobić przed złożeniem zawiadomienia o zakończeniu budowy?
Zanim osoba uda się do właściwego urzędu celem złożenia zawiadomienia, a obiekt wymagał uzgodnienia pod kątem przeciwpożarowym czy sanitarnym, powinien powiadomić o zakończeniu budowy również Państwową Inspekcję Sanitarną oraz Państwową Straż Pożarną. Służby dokonają oceny, czy obiekt został wykonany zgodnie z projektem budowlanym. Jeżeli w ciągu 14 dni nie podejmą żadnych działań, można to uznać za brak sprzeciwu. Wówczas inwestor może sporządzić oświadczenie o braku sprzeciwu ze strony Sanepidu i PSP, które następnie należy dołączyć do wniosku. Jeżeli budynek posiada własne ujęcie wody, do odbioru nieruchomości wymagane jest wykonanie badania wody ze studni.
Złożenie zawiadomienia o zakończeniu budowy
Rodzaje wniosków związanych z zakończeniem budowy
W zależności od rodzaju budowy, inwestor powinien złożyć odpowiedni formularz zawiadomienia o zakończeniu budowy. Dostępne są dwa główne formularze:
- zawiadomienie o zakończeniu budowy (PB‑16) – przeznaczone dla większości obiektów budowlanych,
- zawiadomienie o zakończeniu budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego (PB‑16a) – dedykowane budynkom mieszkalnym jednorodzinnym.
Jakie dokumenty są wymagane?
Do zawiadomienia o zakończeniu budowy należy dołączyć:
- dziennik budowy – nie dotyczy budynku jednorodzinnego,
- projekt techniczny,
- kopie rysunków stanowiące część zatwierdzonego projektu z naniesionymi zmianami i opisem – w przypadku dokonania zmian nieodstępujących w sposób istotny od zatwierdzonego projektu,
- protokół badań i sprawdzeń – nie dotyczy budynku jednorodzinnego,
- dokumentację geodezyjną wykonaną przez geodetę,
- wynik audytu bezpieczeństwa ruchu drogowego – w przypadku zakończenia budowy drogi w transeuropejskiej sieci drogowej,
- potwierdzenie odbioru wykonanych przyłączy – nie dotyczy budynku jednorodzinnego,
- oświadczenie o właściwym zagospodarowaniu terenów przyległych – w przypadku, gdy eksploatacja wybudowanego obiektu jest uzależniona od odpowiedniego zagospodarowania terenów przyległych,
- oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku terenu budowy,
- oświadczenie kierownika robót elektrycznych wraz z zaświadczeniem potwierdzającym wpis kierownika robót na listę członków izby inżynierów wraz z kopią uprawnień oraz protokoły sprawdzeń instalacji – jeżeli jest wymagane,
- oświadczenie o braku sprzeciwu lub uwag ze strony:
- Państwowej Straży Pożarnej na rozpoczęcie użytkowania,
- Państwowej Inspekcji Sanitarnej na rozpoczęcie użytkowania,
- świadectwo charakterystyki energetycznej budynku – obowiązuje od 28 kwietnia 2023,
- decyzja organu dozoru technicznego zezwalająca na eksploatację urządzenia,
- zaświadczenie potwierdzające spełnienie warunku nieodpłatnego przekazania na rzecz gminy zrealizowanej inwestycji uzupełniającej - jeśli inwestycja zrealizowano na podstawie umowy urbanistycznej,
- potwierdzenie uiszczenia opłaty za wydanie decyzji,
- pełnomocnictwo,
- potwierdzenie uiszczenia opłaty za pełnomocnictwo.
Podczas zgłaszania zakończenia budowy, można przy okazji złożyć wniosek o nadanie numeru budynku.
Jeśli w trakcie budowy wprowadzono nieistotne odstępstwa od projektu, należy dołączyć kopie rysunków z naniesionymi zmianami i podpisem projektanta. W zależności od specyfiki inwestycji mogą być także wymagane dodatkowe dokumenty, np. atest higieniczny na szambo czy wyniki badania wody ze studni.
Kiedy złożyć dokumenty?
Zawiadomienie o zakończeniu budowy należy złożyć przed rozpoczęciem użytkowania obiektu budowlanego. Najlepiej zrobić to co najmniej 14 dni przed zamiarem rozpoczęcia użytkowania.
Gdzie złożyć zawiadomienie?
Zawiadomienie wraz z kompletem dokumentów można złożyć na 3 sposoby:
- osobiście w:
- wojewódzkim inspektoracie nadzoru budowlanego – jeżeli pozwolenie na budowę wydał urząd wojewódzki,
- powiatowym inspektoracie nadzoru budowlanego – jeżeli pozwolenie na budowę wydało starostwo powiatowe lub urząd miasta na prawach powiatu,
- listownie,
- przez Internet, za pomocą portalu e-Budownictwo.
Ile kosztuje zawiadomienie o zakończeniu budowy?
W większości przypadków inwestor nie musi płacić za złożenie zawiadomienia.
Opłata obowiązuje wyłącznie dla określonych inwestycji, takich jak:
- warsztat rzemieślniczy, stacja obsługi pojazdów, myjnia samochodowa, garaż do pięciu stanowisk włącznie, plac składowy, postojowy i parking, oraz obiekty magazynowe będące budynkami składowymi, chłodniami, hangarami i wiatami – przeznaczone na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza i leśna – 0,25 zł za każdy m² powierzchni użytkowej – jednak nie więcej niż 134,75 zł,
- place składowe, postojowe i parkingi oraz obiekty magazynowe będące budynkami składowymi, chłodniami, hangarami i wiatami – służące celom gospodarczym w gospodarstwie rolnym – 3,50 zł,
- budynki kolejowe, takie jak: nastawnie, podstacje trakcyjne, lokomotywownie, wagonownie, strażnice przejazdowe i myjnie taboru kolejowego – 12 zł,
- stawy rybne – 28 zł.
Jeśli zawiadomienia dokonuje się przez pełnomocnika, wymagana jest również opłata za pełnomocnictwo.
Jeżeli nadzór budowlany wyrazi sprzeciw wobec zakończenia budowy, wówczas inwestor może wnioskować o zwrot uiszczonej opłaty skarbowej.
Z opłat za zawiadomienie zwolnione są obiekty budowlane, które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku działalności spowodowanej ruchem zakładu górniczego bądź klęsk żywiołowych.
Ile czeka się na odpowiedź urzędu?
Po doręczeniu zawiadomienia organ nadzoru budowlanego ma 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Brak sprzeciwu oznacza tzw. milczącą zgodę i inwestor może legalnie przystąpić do użytkowania obiektu.
Czy można się odwołać od decyzji urzędu?
Inwestor może złożyć odwołanie do:
- wojewódzkiego inspektoratu nadzoru budowlanego – jeśli decyzję w pierwszej instancji wydał powiatowy inspektor nadzoru budowlanego,
- Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego – jeśli decyzję w pierwszej instancji wydał wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2025 poz. 418, 1080, 1535, 1673),
- Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 października 2002 r. w sprawie nadania pracownikom organów nadzoru budowlanego uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz.U. 2002 nr 174 poz. 1423),
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie wzoru i sposobu prowadzenia ewidencji rozpoczynanych i oddawanych do użytkowania obiektów budowlanych (Dz.U. 2003 nr 120 poz. 1130),
- Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. 2006 nr 225 poz. 1635),
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U. 2023 poz. 2405).
