Separacja małżeńska - co daje, czym skutkuje i ile kosztuje - pozew i wniosek o separację PDF 2022

Weryfikacja: 19 maja 2022

Separacja

Kiedy w małżeństwie pojawiają się problemy, wiele par decyduje się wówczas na separację zamiast rozwodu. Czym jest separacja i jak się o nią starać? Gdzie złożyć odpowiednio sformułowane podanie? Czy wymagane są jakieś dodatkowe dokumenty? Czym różni się wniosek od pozwu o separację? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w poniższym poradniku.

Co to jest separacja?

Separacja to formalny stan w małżeństwie, który polega na zupełnym rozkładzie pożycia małżeńskiego. Nie powoduje ona jednak rozwiązania małżeństwa – jest czasem, w którym małżonkowie mogą przemyśleć, czy walka o związek ma sens. 

Strony w postępowaniu separacyjnym w małżeństwie

W postępowaniu separacyjnym mamy do czynienia z dwoma stronami postępowania:

  • powód – osoba, która złożyła pozew o separację;
  • pozwany – drugi małżonek, obarczany winą za problemy małżeńskie.

Czym skutkuje separacja?

W związku z tym, że separacja nie jest równoznaczna z zakończeniem małżeństwa, niesie ona ze sobą kilka skutków prawnych.

Małżonkowie pozostający w separacji:

  • nie mogą wejść w inny związek małżeński;
  • są zobowiązani do wzajemnej pomocy;
  • nie mają prawa do dziedziczenia oraz zachowku;
  • muszą dokonać podziału majątku.

Separacja bez orzekania o winie

W sytuacji, gdy żaden z małżonków nie ponosi winy za rozkład pożycia, sąd podczas postępowania separacyjnego może ogłosić separację bez winy małżonków.

Separacja z orzekaniem o winie

Podczas postępowania separacyjnego sąd może również zdecydować o winie któregoś z małżonków za rozkład pożycia.

Sąd może ogłosić:

  • separację z winy jednego małżonka - kiedy wyłącznie jedna ze stron jest winna rozkładowi pożycia małżeńskiego,
  • separację z winy obojga małżonków - kiedy zarówno mąż, jak i żona, przyczynili się do rozkładu pożycia.

Separacja a rozwód

Separacja i rozwód znacznie się od siebie różnią. Oto kilka cech rozróżniających jeden stan prawny od drugiego:

  • po rozwodzie każda ze stron może wejść w nowy związek małżeński, zaś w czasie separacji nie jest to możliwe;
  • separacja jest orzeczeniem, rozwód zaś - wyrokiem; orzeczenie sądu może zostać zmienione, a ogłoszony wyrok jest nieodwracalny;
  • sprawy rozwodowe trwają zdecydowanie dłużej – na orzeczenie sądu w tej sprawie czeka się nawet kilka miesięcy! Separację można uzyskać nawet po jednej rozprawie;
  • małżonkowie będący w separacji w wyjątkowych sytuacjach mają obowiązek sobie pomagać; jeżeli dojdzie do rozwodu, żadna ze stron nie ma takiego obowiązku;
  • po rozwodzie każda ze stron może wrócić do nazwiska, które nosiła przed zawarciem małżeństwa – w przypadku separacji nie jest to możliwe;
  • koszty separacji są znacznie niższe niż koszty rozwodu;
  • przesłanki do uznania separacji są łagodniejsze niż w przypadku rozwodu – do orzeczenia separacji wystarczy stwierdzenie, iż nastąpił zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. W przypadku rozwodu rozkład pożycia nie musi być tylko zupełny, ale również trwały.

Pomiędzy separacją a rozwodem istnieją także pewne podobieństwa:

  • zarówno w przypadku separacji, jak i rozwodu sąd może orzec o rozdzielności majątkowej;
  • jeżeli małżonkowie posiadają potomstwo, w obu przypadkach sąd może rozstrzygać kwestię praw rodzicielskich i podziału kosztów związanych z opieką nad dziećmi;
  • przy separacji i rozwodzie sąd może nałożyć obowiązek alimentacyjny w stosunku do drugiego małżonka;
  • zarówno w kwestii rozwodu jak i separacji, do ich ogłoszenia nie jest konieczna zgoda drugiego małżonka. 

Wniosek i pozew o separację

Kto może złożyć pozew o separację?

Pozew o separację może złożyć każdy z małżonków.

Gdzie złożyć pozew o separację?

Pismo w tej sprawie należy złożyć w sądzie okręgowym. Wybór sądu nie może być przypadkowy – powinien być to sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania. Konieczne jest jednak, aby na terenie tego okręgu nadal przebywało przynajmniej jedno z małżonków.

Uwaga! Jeżeli żadne z małżonków nie mieszka już na terenie danego okręgu, pozew należy złożyć do sądu na terenie okręgu, w którym znajduje się miejsce zamieszkania pozwanego. Jeśli ustalenie jego adresu jest niemożliwe, wówczas pozew powinien wpłynąć do sądu na terenie okręgu zamieszkanego przez powoda.

Jak napisać pozew o separację?

Pozew o separacje


Pozew o separację powinien się składać z kilku określonych części:

  • określenia stron – należy określić, kto jest powodem a kto pozwanym oraz podać dokładne adresy zamieszkania stron;
  • żądanie – w tym miejscu powód wnosi o orzeczenie separacji między małżonkami;
  • uzasadnienie – w tej części powód powinien wskazać przyczyny, które jego zdaniem spowodowały rozpad pożycia małżeńskiego. Trzeba przywołać dowody w postaci dokumentów, które należy dołączyć do pozwu w formie załączników;
  • podpis – powód musi wpisać datę i miejsce sporządzenia pozwu oraz własnoręcznie się podpisać. 

Kto może złożyć wniosek o separację? 

Aby uzyskać separację, można również złożyć wniosek zamiast pozwu. Jest to możliwe w sytuacji, gdy decyzja o separacji zostaje podjęta przez obojga małżonków. Sąd wówczas nie orzeka o winie rozkładu pożycia. Po złożeniu wniosku postępowanie przebiega w trybie nieprocesowym. Zamiast orzeczenia o separacji, sąd wydaje wówczas postanowienie.

Jak napisać wniosek o separację?

We wniosku o separację nie powinno zabraknąć:

  • danych sądu, do którego składany jest wniosek,
  • danych osób wnioskujących,
  • prośby o orzeczenie separacji na wspólne żądanie,
  • uzasadnienia,
  • podpisy obu stron.

Jakie dokumenty należy przygotować?

W zależności od uzasadnienia pozwu, rodzaje dokumentów, które powinno się dostarczyć do sądu, mogą się różnić. O tym, jakie dokumenty będą potrzebne, decyduje prawnik. Poniżej znajduje się kilka najbardziej popularnych załączników:

Ile kosztuje separacja?

Cena wpisu sądowego separacji będzie się różnić w zależności od tego, przez kogo został złożony pozew. Opłata wyniesie:

  • 600 zł – jeżeli z pozwem wystąpi jedna ze stron;
  • 100 zł – jeżeli z wnioskiem występują oboje małżonkowie.

Opłatę można uiścić na 2 sposoby:

  • za pomocą elektronicznych znaków opłaty sądowej – znaki można kupić w kasie sądu lub przez stronę internetową https://oplaty.ms.gov.pl/
  • za pomocą przelewu na konto bankowe sądu.

Dodatkową opłatę mogą stanowić również koszty porady prawnej, jeżeli powód się na nią zdecyduje. Ceny różnią się w zależności od wyboru radcy prawnego.

Kiedy sąd orzeknie separację?

Do separacji może dojść tylko wtedy, gdy między małżonkami doszło do zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego i wskazują na to przytoczone w pozwie dowody. Rozpad pożycia oznacza tutaj brak więzi fizycznej, psychologicznej oraz ekonomicznej między małżonkami. Jeżeli sąd zgodzi się z powodem, nie ma żadnych przeszkód do orzeczenia separacji.

Kiedy separacja jest niedopuszczalna?

Zdarza się, że sąd nie może przychylić się do żądania powoda. Dzieje się tak w sytuacji, gdy przez separację mogłoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżeństwa

Ile czeka się na orzeczenie/postanowienie o separacji?

Czas oczekiwania na orzeczenie o separacji może się różnić w zależności od złożoności sprawy. Dłużej trwają postępowania z orzekaniem o winie, gdyż sąd musi dokładnie przeanalizować dostarczone dowody. Najkrócej trwa postępowanie nieprocesowe po złożeniu wniosku w sprawie separacji, wspólnie przez obie strony. W tej sytuacji postanowienie o separacji może zostać wydane nawet po jednej rozprawie.

Na czas oczekiwania wpływa także fakt, czy małżeństwo doczekało się potomstwa - jeżeli tak, sąd dodatkowo będzie musiał rozstrzygnąć o podziale władzy rodzicielskiej. Zaś jeżeli para nie posiada małoletnich dzieci, postępowanie separacyjne może zakończyć się nawet na pierwszej rozprawie.

Zniesienie separacji

Jeżeli małżonkowie wspólnie zadecydują o zniesieniu separacji, muszą złożyć w tej sprawie wniosek do właściwego sądu okręgowego, gdyż, podobnie jak ogłoszenie separacji, jest to postępowanie sądowe. W ten sposób wszystkie wcześniejsze postanowienia sądu w sprawie separacji zostaną uchylone. 

Ile kosztuje zniesienie separacji?

Za zniesienie separacji uiszcza się opłatę skarbową w wysokości 100 złotych.


Gdzie złożyć wniosek, druk (dokumenty) dot. sprawy - separacja w Twojej miejscowości?

Lista miejscowości

Dokumenty do pobrania - wzory wniosków i druków (PDF, DOC) dot. sprawy - separacja