Jeżeli małżonek chce chronić swój majątek, nie dzieląc go ze współmałżonkiem, powinien rozważyć podpisanie intercyzy, czyli rozdzielności majątkowej. Na czym polega i jakie są jej skutki? Kiedy można zdecydować o rozdzielności majątkowej? Ile to kosztuje? Czy rozdzielność majątkową można znieść? Odpowiedzi znajdują się w poradniku.
Czym jest rozdzielność majątkowa w małżeństwie?
Rozdzielność majątkowa to umowny ustrój majątkowy, w którym małżonkowie pomimo zawarcia małżeństwa, nie posiadają wspólnego majątku - oznacza to, że nabywane w trakcie trwania małżeństwa mienie należy wyłącznie do tej osoby, która je kupiła lub otrzymała, a nie do obojga małżonków. To samo dotyczy osiąganych dochodów, jak i zaciąganych długów.
Rozdzielność majątkowa może zostać zawarta także z wyrównaniem dorobków, co oznacza, że po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonek, którego dorobek jest mniejszy niż dorobek współmałżonka, może żądać wyrównania dorobków przez zapłatę lub otrzymanie mienia. Dorobkiem każdego z małżonków jest wzrost wartości jego majątku już po zawarciu umowy majątkowej.
Jak ustanowić rozdzielność majątkową – krok po kroku
- Określenie formy
Wybiera się formę rozdzielności: notarialną (za zgodą małżonków) lub sądową. - Przygotowanie dokumentów
Wymagane: akt małżeństwa, dokument tożsamości, podstawowe dane stron. - Złożenie wniosku
- w przypadku formy notarialnej – umawia się wizytę u notariusza,
- w przypadku sądowej – przygotowuje się pozew i składa do sądu rejonowego. - Ustanowienie rozdzielności
Rozdzielność staje się skuteczna po podpisaniu umowy lub po uprawomocnieniu się wyroku. W przypadku orzeczenia sądowego możliwe jest działanie z datą wsteczną. - Poinformowanie instytucji
W razie potrzeby zgłasza się zmiany do banków, urzędów, spółek lub innych instytucji.
Pozytywne i negatywne skutki rozdzielności majątkowej
Ustanowienie rozdzielności majątkowej posiada zarówno dobre, jak i złe strony.
Plusy rozdzielności majątkowej:
- niezależność finansowa od małżonka,
- pozostanie właścicielem i swoboda dysponowania swoim majątkiem,
- łatwiejszy podział majątku w przypadku rozwodu,
- ochrona przed długami - dzięki rozdzielności majątkowej małżonek nie odpowiada za długi współmałżonka,
Minusy rozdzielności majątkowej:
- utrudnienie zaciągania zobowiązań, w tym pożyczki bądź kredytu z uwagi na osobne obliczania zdolności kredytowej współmałżonków,
- konieczność osobnego rozliczania podatku dochodowego PIT.
Kto może zdecydować się na rozdzielność majątkową?
Rozdzielność majątkowa dotyczy wyłącznie osób pozostających w związku małżeńskim. O podpisaniu intercyzy mogą zdecydować narzeczeni tuż przed ślubem lub pary, które zawarły już związek małżeński.
Śmierć małżonka, a rozdzielność majątkowa i prawo do dziedziczenia
Podpisanie intercyzy przez małżonków nie wpływa na prawo do dziedziczenia. Niemniej regułom dziedziczenia podlega wtedy cały majątek zmarłego współmałżonka, gdy w sytuacji wspólności majątkowej połowa majątku wspólnego nie podlega regułom dziedziczenia trafiając do majątku wdowy lub wdowca.
Emerytura i renta po małżonku, a rozdzielność majątkowa
Rozdzielność majątkowa nie wyklucza prawa do otrzymywania renty lub emerytury po małżonku.
Wspólny dom, a rozdzielność majątkowa
Jeżeli małżonkowie zdecydują się na rozdzielność majątkową po zakupieniu nieruchomości, wówczas ustanie prawo współwłasności domu czy mieszkania. Każdy z małżonków otrzyma 50% udziałów, które będą wliczane do ich majątku prywatnego.
Ulga na dziecko, a rozdzielność majątkowa
Rodzice, którzy mają ustanowioną rozdzielność majątkową, nadal mogą korzystać z ulgi na dziecko.
Rozdzielność majątkowa a kredyt
Jeżeli małżeństwo wspólnie zaciągnęło kredyt, ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wpłynie na sposób jego spłaty ani odpowiedzialność obojga małżonków za zaciągnięte zobowiązanie. Natomiast jeśli między małżonkami obowiązuje rozdzielność majątkowa i chcą wziąć kredyt, mają trzy opcje: kredyt zaciąga tylko mąż, tylko żona, albo oboje wspólnie.
- Kredyt zaciągnięty przez jednego z małżonków:
- tylko ten małżonek, który zaciągnął kredyt, będzie odpowiedzialny za jego spłatę,
- nabyta rzecz w wyniku kredytu wejdzie do majątku osobistego tego małżonka.
- Kredyt zaciągnięty wspólnie:
- małżonkowie mogą zdecydować się na wspólne zaciągnięcie kredytu,
- mogą dowolnie ustalić strukturę kredytu i sposób jego spłaty, np. podzielić się ratami po równo (50/50) lub w innych proporcjach (np. 30/70),
- wspólnie nabyta rzecz staje się współwłasnością małżonków, zgodnie z ustalonym podziałem.
Komornik, a rozdzielność majątkowa
Po ustanowieniu rozdzielności, małżonkowie otrzymują równe udziały w nieruchomościach, które wcześniej należały do nich wspólnie. W tej sytuacji komornik zajmuje tylko udziały strony, która jest dłużnikiem.
Separacja, a rozdzielność majątkowa
Z chwilą orzeczenia separacji przez sąd między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa z mocy prawa.
Natomiast faktyczne rozstanie (życie osobno bez wyroku sądu) nie wywołuje automatycznie takiego skutku — wówczas rozdzielność można ustanowić dopiero poprzez umowę u notariusza albo orzeczenie sądu.
Rozwód, a rozdzielność majątkowa
W przypadku rozwodu rozdzielność majątkowa może znacznie ułatwić proces zakończenia małżeństwa. Wcześniej podpisana intercyza powoduje, że w postępowaniu może zostać pominięta kwestia podziału majątku, gdyż małżonkowie nie mieli wspólnej własności.
Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną
Rozdzielność majątkowa z datą wsteczną jest możliwa wyłącznie w postępowaniu sądowym i tylko w szczególnych przypadkach. Małżonkowie, którzy ustanawiają rozdzielność majątkową w formie umowy u notariusza, nie mogą nadać jej mocy wstecznej.
Sąd może wskazać wcześniejszą datę obowiązywania rozdzielności tylko wtedy, gdy przemawiają za tym tzw. ważne powody, np. długotrwała faktyczna separacja, poważne konflikty finansowe lub działania jednego z małżonków zagrażające interesom majątkowym drugiego.
Wspólne rozliczenie PIT, a rozdzielność majątkowa
Ustanowienie rozdzielności majątkowej wyklucza możliwość wspólnego rozliczania PIT.
Kiedy rozdzielność majątkowa nie chroni przed długami współmałżonka?
Wszystko zależy od zapisów umowy o rozdzielności majątkowej i czasu, kiedy została ona zawarta. Aby uzyskać szczegółowe informacje, należy skontaktować się z wierzycielem.
Kiedy można podpisać intercyzę?
Para może zdecydować o rozdzielności majątkowej zarówno przed ślubem, jak i po ślubie.
Rozdzielność majątkowa przed ślubem
Podpisanie intercyzy przed ślubem gwarantuje, że do momentu jej odwołania pomiędzy parą po ślubie nie powstanie wspólnota majątkowa. Aby ustanowić rozdzielność majątkową, narzeczeni muszą udać się do notariusza, który przygotuje stosowną umowę.
Rozdzielność majątkowa po ślubie
W przypadku par, które już zawarły związek małżeński, ustanowienie rozdzielności majątkowej także jest możliwe. Można tego dokonać na 2 sposoby:
- u notariusza - jeżeli oboje małżonków opowiada się za rozdzielnością majątkową,
- w sądzie - jeżeli pomiędzy małżonkami nie ma zgodności co do ustanowienia rozdzielności majątkowej lub daty jej powstania.
Ustanowienie rozdzielności majątkowej u notariusza polega na podpisaniu dokumentu potwierdzającego rozdzielenie majątku wspólnego, a także daty powstania rozdzielności.
Ustanowienie rozdzielności majątkowej na drodze sądowej polega na orzeczeniu rozdzielenia majątku małżeństwa przez sąd na wniosek jednego z małżonków lub jego wierzyciela.
Rozdzielność majątkowa u notariusza
Aby ustanowić rozdzielność majątkową u notariusza, należy przygotować:
- dowody tożsamości małżonków (dowód osobisty, paszport) - w przypadku wizyty u notariusza,
- odpis aktu małżeństwa - jeżeli rozdzielność majątkowa jest ustalana po ślubie,
- dokumentację z wyceną majątku - jeżeli rozdzielność majątkowa jest ustalana po ślubie.
Rozdzielność majątkowa przez sąd
Aby ustanowić rozdzielność majątkową przez sąd, należy przygotować:
- pozew o rozdzielność majątkową,
- odpis aktu małżeństwa - jeżeli rozdzielność majątkowa jest ustalana po ślubie,
- dokumentację z wyceną majątku - jeżeli rozdzielność majątkowa jest ustalana po ślubie.
Następnie pozew wraz z załącznikami należy osobiście złożyć do sądu rejonowego odpowiadającego miejscu zamieszkania małżonków.
Pozew o rozdzielność majątkową po ślubie - wzór PDF, DOC
Poniżej zamieszczono wzór pozwu w dwóch formatach - PDF i DOC.
Ile kosztuje rozdzielność majątkowa?
Koszt rozdzielności majątkowej u notariusza przed ślubem wynosi 492,00 zł, a po ślubie 492,00 zł + opłata uzależniona od wielkości majątku.
Koszt rozdzielności majątkowej w sądzie wiąże się z opłatą w wysokości 200 zł.
Zniesienie rozdzielności majątkowej
Małżonkowie w każdym momencie mogą zdecydować się na zniesienie rozdzielności i przywrócenie wspólności majątkowej jeżeli są co do tego zgodni i umowę o rozdzielności zawarli w formie aktu notarialnego.
