Wniosek o orzeczenie o niepełnosprawności 2021

Aktualizacja: 22 listopada 2021

Orzeczenie o niepełnosprawności

Chcesz otrzymać orzeczenie o niepełnosprawności? Zastanawiasz się, jakie warunki musisz spełnić? Chcesz wiedzieć, jakie przygotować dokumenty i gdzie powinieneś je złożyć? Wszystkie odpowiedzi znajdziesz w poniższych opisie. Dowiedz się wszystkiego na temat orzeczenia o niepełnosprawności.

Co to jest orzeczenie o niepełnosprawności?

Jest to formalne potwierdzenie, że dana osoba jest osobą niepełnosprawną, czyli posiada długotrwałą (okresową lub trwałą), obniżoną sprawność (nie tylko fizyczną, ale również intelektualną, sensoryczną, umysłową), przez którą nie może pełnić swojej roli społecznej. Taki dokument jest bardzo przydatny, a często niezbędny, aby uzyskać wiele przywilejów, ulg, uprawnień i świadczeń wspomagających osoby z orzeczoną niepełnosprawnością w życiu codziennym.

Podstawa prawna orzekania o niepełnosprawności

W Polsce podstawą prawną do wydawania orzeczeń o niepełnosprawności jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności oraz Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności i jakie warunki należy spełnić?

Według treści powyższych przepisów występują trzy główne warunki, aby uznać daną osobę za niepełnosprawną. Wszystkie poniższe kryteria muszą zostać spełnione jednocześnie:

  • osoba ma ukończone 16 lat,
  • osoba ma obniżoną/naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną (intelektualną, sensoryczną, umysłową) z powodu wady wrodzonej, przewlekłej/nieuleczalnej choroby lub uszkodzenia organizmu,
  • choroba na tyle ogranicza daną osobę, że:
    • jest ona niezdolna do pracy zarobkowej lub potrzebuje przystosowania stanowiska pracy do jej schorzenia,
    • wymaga  opieki lub pomocy ze strony innych,
    • ma problemy z codziennymi czynnościami i potrzebuje urządzeń, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu (np. protezy, implantu ślimakowego, czy osobistej pompy insulinowej).

Pamiętaj! To, że dana osoba spełnia powyższe warunki nie oznacza, że otrzyma orzeczenie o niepełnosprawności. Jej ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu będą przedmiotem badań i dopiero po ich ustaleniu zapadnie decyzja.

Jakie są stopnie niepełnosprawności?

  • w przypadku dzieci do 16. roku życia nie orzeka się stopnia niepełnosprawności; dziecko otrzymuje "orzeczenie o niepełnosprawności"
  • w przypadku osób powyżej 16. roku życia można uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności wraz ze wskazaniem jego stopnia:
    • niepełnosprawność w stopniu lekkim
      • osoba mająca problemy w wykonywaniu codziennych czynności i potrzebująca urządzeń, które pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu,
    • niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym
      • osoba potrzebuje czasowej albo częściowej pomocy innych osób przez więcej niż 12 miesięcy,
    • niepełnosprawność w stopniu znacznym
      • osoba nie może samodzielnie funkcjonować i jest całkowicie zależna od opieki innych osób przez więcej niż 12 miesięcy (np. wymaga pielęgnacji, karmienia, mycia).

Co daje orzeczenie o niepełnosprawności?

Orzeczenie uprawnia daną osobę do wielu form pomocy, dodatków finansowych, ulg i uprawnień, w tym między innymi do pomocy z zakresu:

  • PRACY
    • wsparcie w aktywizacji zawodowej,
    • zatrudnienie w zakładzie pracy chronionej,
    • prawo do dodatkowych dni urlopowych,
    • prawo do dłuższej przerwy w pracy,
    • prawo do krótszego wymiaru pracy,
    • możliwość udziału w specjalistycznych szkoleniach,
    • wsparcie przy działalności rolniczej i gospodarczej,
  • ZDROWIA
    • możliwość uczestniczenia w szeregu zajęć rehabilitacyjnych i terapii zajęciowych,
    • uczestnictwo w turnusach rehabilitacyjnych,
    • dofinansowanie do sprzętów rehabilitacyjnych, ortopedycznych, środków medycznych, pomocniczych
    • korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych, rehabilitacyjnych,
  • FINANSÓW - uprawnienia do pomocy finansowej w postaci:
  • INNE

Kiedy przysługuje orzeczenie o niepełnosprawności na stałe?

Orzeczenie o niepełnosprawności na stałe przysługuje osobom, które w celu pełnienia ról społecznych wymagają stałej bądź długotrwałej opieki i pomocy w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji oraz:

  • są niezdolne do pracy
  • są zdolne do pracy w warunkach pracy chronionej

Wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności

Kiedy składa się wniosek i kto go może złożyć?

Wniosek można złożyć w momencie wystąpienia przesłanek uprawniających do jego przyznania, czyli kiedy pojawia się obniżenie sprawności, wymagające podjęcia opieki w stosunku do danej osoby (więcej w dziale: Kto może otrzymać orzeczenie).

Wniosek może złożyć:

  • pełnoletnia osoba, której niepełnosprawność dotyczy,
  • rodzice lub opiekunowie prawni, w imieniu osoby poniżej 18. roku życia,
  • ośrodek pomocy społecznej - w niektórych przypadkach (m.in. jeśli zgodę wyrazi na to osoba niepełnosprawna, jej rodzic, opiekun prawny albo kurator).

Jakie dokumenty są potrzebne i gdzie je złożyć?

W pierwszej kolejności należy złożyć:

  • wniosek o orzeczenie (pobrany ze strony lub siedziby odpowiedniego zespołu orzekającego, ponieważ nie ma odgórnego wzoru),
  • zaświadczenie lekarskie (uwaga: ważne jest przez 30 dni),
  • dokumentację medyczną i inną, która ułatwi orzeczenie (kopie dokumentów, np. historię choroby, pobyty w szpitalu, karty medyczne, wyniki badań itp.).

Dokumenty najlepiej złożyć osobiście, w zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Złożenie dokumentacji osobiście pozwoli na poświadczenie przedłożonych kopii z oryginałami (należy wówczas zabrać ze sobą wszystkie oryginały dokumentów oraz dowód tożsamości, np. dowód osobisty).

Dokumenty można również wysłać listownie.

Złożenie wniosku jest całkowicie bezpłatne.

Co dalej? Komisja ds. orzekania o niepełnosprawności 

Po złożeniu niezbędnych dokumentów i ewentualnym uzupełnieniu ich braków, otrzymasz informację o terminie komisji orzekającej, składającej się z lekarza i pedagoga/psychologa oraz/lub pracownika socjalnego.

Termin komisji ds. orzekania o niepełnosprawności

Informacja o terminie zebrania się komisji powinna do Ciebie dotrzeć:

  • listownie, do 30 dni od złożenia wniosku, zazwyczaj na 7 dni kalendarzowych przed terminem komisji,
  • do 2 miesięcy, jeśli Twoja sprawa jest bardziej skomplikowana, o czym zostaniesz poinformowany wcześniej.

UWAGA: obecność na komisji jest obowiązkowa!

W przypadku nieobecności, komisja wyznaczy nowy termin (jeśli usprawiedliwisz swoją obecność do 14 dni od poprzedniego terminu). W wyjątkowych sytuacjach komisja może wydać orzeczenie zaocznie lub w miejscu przebywania niepełnosprawnej osoby (np. w ciężkich przypadkach).

Jak przebiega posiedzenie komisji?

  1. LEKARZ
    W pierwszej kolejności odwiedza się gabinet lekarski. Na tym etapie kluczowe będzie przedstawienie wszystkich szczegółów i dokumentacji ukazującej historię i stopień zaawansowania choroby. Lekarz ocenia stan zdrowia oraz możliwość wykonywania czynności odpowiednich do wieku pacjenta (w miarę możliwości).
  2. PRACOWNIK SOCJALNY/ PEDAGOG/ PSYCHOLOG
    Drugi etap to spotkanie-rozmowa z psychologiem lub inną uprawnioną osobą, która szczegółowo może nas wypytać o samopoczucie, sytuację rodzinną, zdrowotną, socjalną, społeczną, ograniczenia, jakie widzimy na swojej drodze, jak sobie z nimi radzimy i w których aspektach życiowych potrzebujemy wsparcia.

Kiedy nastąpi decyzja komisji i wydanie orzeczenia o niepełnosprawności?

Wydanie orzeczenia nastąpi maksymalnie do 14 dni od posiedzenia komisji. Co ważne, nie udziela się takiej informacji telefonicznie. Można o nią zapytać osobiście lub czekać na potwierdzenie listowne.

Uwaga! W przypadku chęci odebrania decyzji osobiście, należy o tym poinformować komisję np. w dniu posiedzenia.

Podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573);
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób do 16-go roku życia (Dz. U. Nr 17, poz. 162 z późn. zm.);
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnoprawności (Dz. U. z 2021 r., poz. 857);
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 listopada 2007r. w sprawie warunków, sposobu oraz trybu gromadzenia i usuwania danych w ramach Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności (Dz. U. z 2007r. Nr 228, poz.1681);
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 2007r. w sprawie wykonywania badań specjalistycznych na potrzeby orzekania  o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2007r. Nr 250, poz. 1875);
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie trybu i sposobu przeprowadzania kontroli przez organy upoważnione do kontroli na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. (Dz. U. z 2013 r., poz. 29);
  • Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735).

Kto przyjmuje dokumenty dot. sprawy - orzeczenie o niepełnosprawności w Twojej miejscowości?

Nie widzisz swojej miejscowości? Sprawdź pełną listę i wybierz miejscowość odpowiednią dla siebie

Informacje dotyczące wniosku o orzeczenie o niepełnosprawności

Wnioski o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności mogą się od siebie różnić, w zależności od miasta /gminy /jednostki. Dlatego nie udostępniliśmy Ci ich tutaj, ale możesz je znaleźć w swoim powiatowym lub miejskim zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności, a także możesz je pobrać ze strony internetowej tej jednostki – jeśli go udostępnia.
Pamiętaj o dodatkowych, niezbędnych dokumentach:

  • zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia,
  • dokumenty potwierdzające Twój stan zdrowia np. dokumentacja medyczna