Książeczka sanepidowska - badania sanitarno-epidemiologiczne

Aktualizacja: 22 listopada 2021

Podejmując pracę w branżach mających m.in. kontakt z żywnością i podlegających kontrolom sanepidu, konieczne jest uzyskanie orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych, potocznie nazywanego książeczką zdrowia lub książeczką sanepidowską. Jego otrzymanie wiąże się z wykonaniem badań, których celem jest wykluczenie posiadania przez pacjenta groźnych chorób. Gdzie otrzymać skierowanie na badania? Jakie badania należy wykonać? Czy jest możliwe uzyskanie orzeczenia bez posiadania skierowania? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w poniższym artykule.

Badania sanepidowskie - co warto wiedzieć?

Książeczka sanepidowska

Badania sanitarno-epidemiologiczne wykonuje się w celu wykluczenia chorób zakaźnych czy pasożytniczych. Mają one sprawdzić, czy pacjent nie jest zakażony pałeczkami z rodzaju Salmonella i Shigella. Posiadanie książeczki sanepidowskiej jest konieczne do wykonywania zawodów na stanowiskach związanych z żywością, wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi, lekami doustnymi oraz gdy ma się kontakt z dużą ilością ludzi lub dzieci do 6 roku życia.

Gdzie można pracować dzięki badaniom sanepidowskim?

O posiadanie książeczki zdrowia muszą zadbać przede wszystkim osoby chcące rozpocząć zatrudnienie w:

  • edukacji (przedszkolanka, nauczyciel, opiekunka do dzieci etc.);
  • medycynie (lekarz, pielęgniarka, salowa, studenci medycyny etc.);
  • gastronomii (kucharz, kelner, piekarz, cukiernik, barman etc.);
  • usługach (fryzjer, kosmetyczka, hostessa, pracownik sklepu spożywczego etc.);
  • produkcji (pracownik produkcji i obróbki żywności).

Gdzie można otrzymać skierowanie na badania sanitarno-epidemiologiczne?

Najczęściej skierowanie na badania sanitarno-epidemiologiczne otrzymuje się od pracodawcy. Wtedy z reguły to on pokrywa koszty badań. 

Skierowanie powinno posiadać takie informacje jak:

  • dane pracodawcy,
  • dane osoby kierowanej na badania,
  • powód skierowania na badanie np. podjęcie pracy, w której konieczny jest kontakt z żywnością,
  • stanowisko zajmowane przez kierowanego na badania pracownika,
  • data wystawienia skierowania,
  • podpis pracodawcy.

Skierowanie na badania sanepidowskie i przykładowy wypełniony wzór do pobrania 

wzor-skierowanie-na-badania-sanitarno-epidemiologiczne.jpg
wzor-jak-wypelnic-skierowanie-na-badania-sanitarno-epidemiologiczne.jpg

Czy można wyrobić książeczkę sanepidowską bez skierowania?

Tak, badania sanitarno-epidemiologiczne można wykonać również bez skierowania. Bardzo często w ogłoszeniach o przyjęcie do pracy pojawia się informacja o obowiązkowym posiadaniu książeczki sanepidowskiej. W tej sytuacji koszty wyrobienia książeczki z reguły ponosi osoba chcąca podjąć pracę. 

Ile kosztuje książeczka sanepidowska i gdzie ją kupić?

Książeczka sanepidowska (książeczka zdrowia) nie jest dużym wydatkiem. Można ją zakupić przez internet lub w niektórych sklepach papierniczych. Cena książeczki waha się od 1 do 2 złotych.

Jednakże aby otrzymać odpowiedni wpis w książeczce, należy wykonać badania sanitarno-epidemiologiczne i umówić się na wizytę do lekarza medycyny pracy. 

Usługa Orientacyjna cena
Badanie kału na nosicielstwo Salmonella Shigella 3x - do książeczki zdrowia od 80 do 180 zł
Wizyta lekarska od 50 do 100 zł

Uwaga! Ceny badań mogą się różnić ze względu na miejsce ich wykonywania. Aby poznać dokładną cenę badania, warto zajrzeć na stronę internetową laboratorium lub nawiązać kontakt telefoniczny.


Jak otrzymać książeczkę sanepidowską ​​​​​krok po kroku?

  1. W pierwszej kolejności pacjent wykonuje badanie kału:
    1. zaopatruje się w 3 wymazówki do kału (dostępne w punkcie pobrań lub w aptece)
    2. przez trzy kolejne dni pobiera próbki i opisuje je odpowiednią datą/godziną
    3. po pobraniu trzeciej próbki, oddaje wszystkie 3 wymazy do badań w stacji sanitarno-epidemiologicznej lub laboratorium.
    4. Próbki nie mogą być starsze niż 72h i należy je dostarczyć do punktu badań nie później niż do czwartku.
  2. Po otrzymaniu wyników należy udać się do lekarza medycyny pracy ze skierowaniem od pracodawcy lub bez skierowania na własny wniosek.
  3. Jeżeli u pacjenta nie wykryto pałeczek z rodzaju Salmonella i Shigella, wówczas lekarz wystawi orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych.
  4. Ostatnim krokiem jest dodanie przez lekarza medycyny pracy wpisu w książeczce sanepidowskiej. 

Czas oczekiwania na książeczkę sanepidowską wynosi około 2 tygodnie.

Jak uzyskać orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne

Jak długo ważna jest książeczka sanepidowska?

Termin ważności zależy od charakteru wykonywanej pracy, stanu zdrowia pacjenta i miejsca wykonywanej pracy. W przepisach nie wyznaczono okresu czasu, po którym powinno się uaktualnić dokumentO terminie ważności orzeczenia sanitarno-epidemiologicznego decyduje lekarz

Jak uaktualnić książeczkę sanepidowską?

Aby odnowić ważność książeczki sanepidowskiej, wystarczy udać się do lekarza medycyny pracy z wynikiem badań kału, które wykonywano wcześniej. Lekarz może jednak poprosić o ponowne wykonanie badań.

Zagubiona książeczka sanepidowska - co zrobić?

W razie zgubienia książeczki nie ma powodów do obaw. Należy ponownie zgłosić się do lekarza medycyny pracy z wcześniej wykonanymi wynikami badań kału. Lekarz na ich podstawie wystawi nowe orzeczenie.

Uwaga! Jeżeli pacjent nie może przedstawić wcześniejszych wyników badań (np. na skutek ich zgubienia), będzie musiał wykonać je ponownie.


Kto przyjmuje dokumenty dot. sprawy - książeczka sanepidowska - badania sanitarno-epidemiologiczne w Twojej miejscowości?

Nie widzisz swojej miejscowości? Sprawdź pełną listę i wybierz miejscowość odpowiednią dla siebie