Ograniczenie, zawieszenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej - wniosek o ograniczenie i pozbawanie praw rodzicielskich [PDF, DOC] 2022

Weryfikacja: 16 czerwca 2022

Ograniczenie, odebranie lub zawieszenie praw rodzicielskich

Gdy rodzice dziecka nie wywiązują się ze swoich obowiązków jako jego opiekunowie, mogą utracić władzę rodzicielską lub może ona zostać ograniczona bądź zawieszona. Co to oznacza w praktyce? Kto może odebrać władzę rodzicielską i na jakiej podstawie? Czym różni się ograniczenie praw rodzicielskich od ich całkowitego odebrania? Zapoznaj się z poradnikiem.

Czym jest władza rodzicielska?

Prawa rodzicielskie upoważniają rodziców do odpowiadania za dziecko do osiągnięcia pełnoletności. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.

Obowiązki rodziców wobec dziecka

Rodzice dziecka powinni:

  • działać jako jego przedstawiciele ustawowi,
  • troszczyć się o dziecko i jego majątek,
  • troszczyć się o jego fizyczny i duchowy rozwój,
  • przygotowywać je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień,
  • rozwijać jego talenty,
  • zapewnić mu edukację, 
  • zapewniać mu godny byt. 

Kto posiada władzę rodzicielską?

Kto posiada władzę rodzicielską

Prawa rodzicielskie nabywa się z chwilą narodzin dziecka. Posiadają je zarówno matka, jak i ojciec dziecka (po uznaniu ojcostwa, jeżeli nie jest mężem matki dziecka). Jeżeli jedno z rodziców nie żyje lub nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, władza rodzicielska przysługuje tylko jednemu rodzicowi.

Wraz z nabyciem praw rodzicielskich powstaje obowiązek alimentacyjny.

Kiedy rodzic może stracić prawa rodzicielskie?

Rodzic może stracić władzę rodzicielską w sytuacji, gdy organ zauważy rażące zaniedbania w wychowaniu dziecka. Mowa tutaj m.in. o:

  • nadużywaniu władzy rodzicielskiej (przemoc fizyczna lub psychiczna, wykorzystywanie seksualne dziecka, nadużywanie alkoholu, zmuszanie dziecka do pracy, która wykracza ponad jego siły i możliwości, wychowywanie dziecka w nienawiści do drugiego rodzica),
  • rażących zaniedbaniach (głodzenie, niepłacenie alimentów, porzucenie dziecka).

Prawa rodzicielskie mogą również zostać ograniczone, zawieszone lub odebrane w sytuacji, gdy władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody, takiej jak pobyt w więzieniu, poważna choroba lub zaginięcie rodzica.

Rodzaje ograniczenia władzy rodzicielskiej

Rodzaje ograniczenia władzy rodzicielskiej

Jeżeli rodzice zaniedbują dziecko i nie wywiązują się ze swoich obowiązków wychowawczych, muszą liczyć się z konsekwencjami. Może dojść do:

  • zawieszenia praw rodzicielskich,
  • ograniczenia praw rodzicielskich,
  • odebrania praw rodzicielskich.

Zawieszenie praw rodzicielskich

Zawieszenie władzy rodzicielskiej następuje w momencie, gdy rodzic z powodu przeszkody nie może pełnić swoich obowiązków wychowawczych. Dotyczy to takich sytuacji jak pobyt w więzieniu, trwałe leczenie w szpitalu lub dłuższy wyjazd za granicę. Jeżeli przeszkoda dotyczy jednego z rodziców, a drugi może opiekować się dzieckiem, sąd najczęściej nie decyduje się na zawieszenie praw rodzicielskich. 

W praktyce zawieszenie władzy rodzicielskiej oznacza, że rodzic w tym momencie nie może korzystać z przysługujących mu praw. Nie może zatem zarządzać majątkiem dziecka, reprezentować go ani sprawować nad nim pieczy.

Gdy przeszkoda, która uniemożliwiała podjęcie opieki nad dzieckiem, zniknie, wówczas sąd uchyla postanowienie, a rodzic odzyskuje prawa rodzicielskie.

Ograniczenie praw rodzicielskich

Ograniczenie praw rodzicielskich

Ograniczenie władzy rodzicielskiej powoduje, że pewnych decyzji w stosunku do dziecka i jego majątku rodzic lub rodzice nie mogą podjąć bez zgody Sądu. Jeżeli władza rodzicielska została ograniczona, rodzic może wnioskować o jej przywrócenie. Do ograniczenia praw rodzicielskich najczęściej dochodzi z kilku powodów:

  • zachowanie rodzica zagraża bezpieczeństwu dziecka,
  • brak kontaktów z dzieckiem,
  • nieprawidłowy wpływ rodziców na dziecko,
  • silny konflikt między rodzicami,
  • uzależnienia rodzica,
  • rodzice nie mogą dojść do porozumienia, jak wychowywać dziecko po rozstaniu, rozwodzie.

Pozbawienie praw rodzicielskich

Decyzja o pozbawieniu rodzica lub rodziców praw rodzicielskich jest ostatecznością. Sąd podejmuje ją dopiero w sytuacji, gdy dojdzie do wniosku, że wszystkie inne środki ochrony dziecka zawiodły. Odebranie władzy rodzicielskiej oznacza, że rodzice tracą prawo do decydowania m.in. o miejscu pobytu dziecka, edukacji, wychowaniu, hospitalizacji oraz o wyjazdach dziecka za granicę. Nie mają również prawa do wglądu do dokumentacji medycznej potomka.

Ograniczenie, zawieszenie lub pozbawienie, praw rodzicielskich a alimenty

Ograniczenie praw rodzicielskich, a alimenty

Zarówno w przypadku zawieszenia, ograniczenia jak i odebrania praw rodzicielskich, obowiązek alimentacyjny nie zanika. Rodzic nadal zobowiązany jest do płacenia alimentów na dziecko. Alimenty nie są zależne od stopnia posiadanej władzy rodzicielskiej.

Ograniczenie, zawieszenie lub odebrania praw rodzicielskich a kontakt z dzieckiem

Rodzic z zawieszonymi, ograniczonymi lub odebranymi prawami rodzicielskimi, ma prawo kontaktować się ze swoim dzieckiem, chyba że sąd wydał zakaz kontaktów ze względu na jego dobro.


Wniosek o ograniczenie, zawieszenie lub odebranie praw rodzicielskich

Kto może złożyć wniosek?

Wniosek o ograniczenie, zawieszenie lub odebranie władzy rodzicielskiej może złożyć każda osoba, która wie, że dziecko może być zaniedbywane przez rodziców. Może to być policjant, sąsiad, pracownik opieki społecznej, kurator, członek rodziny etc.

Kiedy można złożyć wniosek?

O ograniczenie, odebranie i zawieszenie praw rodzicielskich można wnioskować w dowolnym momencie.

Gdzie złożyć wniosek o odebranie, ograniczenie praw rodzicielskich ojcu, matce?

Wniosek należy kierować do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.

Jak napisać wniosek o ograniczenie, zawieszenie lub odebranie władzy rodzicielskiej?

Jak napisać wniosek o ograniczenie, odebranie lub zawieszenie władzy rodzicielskiej

Wniosek kierowany do sądu musi zawierać następujące elementy:

  • data i miejsce sporządzenia,
  • imiona, nazwiska i adresy osób, których dotyczy postępowanie,
  • oznaczenie sądu, do którego kierowany jest wniosek,
  • tytuł: “Wniosek o ograniczenie / zawieszenie / odebranie władzy rodzicielskiej”,
  • prośbę o rozpatrzenie wniosku przez sąd,
  • uzasadnienie - w tej części osoba składająca wniosek musi opisać, dlaczego wnioskuje o ograniczenie / zawieszenie / odebranie władzy rodzicielskiej.
  • własnoręczny podpis,
  • załączniki - dowody, które mogą wpłynąć na decyzję sądu.

Ile kosztuje złożenie wniosku?

Opłata sądowa wynosi 100 złotych. Można ją uiścić w kasie sądu, przelewem lub przez znaki sądowe. 

Ile trwa rozpatrzanie wniosku?

Rozpatrzanie sprawy przez sąd trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu miesięcy.


Gdzie złożyć wniosek, druk (dokumenty) dot. sprawy - ograniczenie, zawieszenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej w Twojej miejscowości?

Lista miejscowości