Wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe lub całkowite - wzór [PDF, DOC] 2024

Autor: Wiola Uljanowicz Weryfikacja: 17 lutego 2024 8 min. czytania

Ubezwlasnowolnienie

Procedura ubezwłasnowolnienia jest bardzo kontrowersyjna, lecz czasem konieczna dla dobra osoby ubezwłasnowalnianej. Na czym właściwie polega ubezwłasnowolnienie i jakie wyróżniamy jego rodzaje? Jak przebiega cały proces? Odpowiedzi na pytania znajdują się w poniższym poradniku.

Co to jest ubezwłasnowolnienie?

Procedura ta polega na pozbawieniu osoby fizycznej zdolności do czynności prawnych. Najczęściej ubezwłasnowolniane są osoby z chorobami psychicznymi lub niedorozwojem umysłowym. Ubezwłasnowolnienie dzielimy na częściowe i całkowite.

Ubezwłasnowolnienie częściowe

Ten rodzaj ubezwłasnowolnienia polega na częściowym pozbawieniu osoby pełnoletniej zdolności do czynności prawnych. Można zostać częściowo ubezwłasnowolnionym z powodu uzależnienia (narkomania, alkoholizm), choroby lub zaburzenia psychicznego, a także niedorozwoju. Stan osoby ubezwłasnowolnionej nie pozwala na całkowite ograniczenie jej zdolności prawnej, jednak nadal wymaga ona pomocy w funkcjonowaniu w społeczeństwie. Znajduje się zatem pod opieką kuratora.

Ubezwłasnowolnienie całkowite

O ubezwłasnowolnienie całkowite można starać się już po ukończeniu 13. roku życia. Orzeka się o nim w sytuacji, gdy zaburzenia psychiczne, uzależnienia, choroby lub upośledzenia nie pozwalają osobie świadomie kierować swym postępowaniem. Wobec osób całkowicie ubezwłasnowolnionych zostaje ustanowiony opiekun prawny, chyba że pozostają one jeszcze pod władzą rodzicielską. Opiekun jest jednocześnie przedstawicielem ustawowym ubezwłasnowolnionego.

Skutki ubezwłasnowolnienia

Skutki ubezwłasnowolnienia

Ubezwłasnowolnienie niesie ze sobą wiele skutków, z którymi trzeba się liczyć, zanim podejmie się decyzję o złożeniu w tej sprawie wniosku do sądu.

Skutkiem ubezwłasnowolnienia częściowego jest ograniczenie zdolności do czynności prawnych → osoba ubezwłasnowolniona częściowo może dokonywać czynności prawnych, przez które zaciąga zobowiązania lub rozporządza swoimi prawami, lecz tylko za zgodą kuratora. Taka osoba musi również uzyskać zgodę sądu na zawarcie małżeństwa - w przypadku posiadania chorób psychicznych lub niedorozwoju umysłowego nie jest ona wydawana.

Ubezwłasnowolnienie całkowite niesie ze sobą dużo poważniejsze konsekwencje. Takie osoby zupełnie tracą zdolność do czynności prawnych - oznacza to, że nie mogą np. zawierać umów, w ich imieniu występuje opiekun lub rodzic. Ubezwłasnowolnienie całkowite uniemożliwia również zawarcie związku małżeńskiego. 

Wady i zalety ubezwłasnowolnienia

Ubezwłasnowolnienie ma swoje dobre i złe strony. Jego niezaprzeczalnym plusem jest możliwość uchronienia osoby chorej bądź uzależnionej przed dokonywaniem złych wyborów w sferze majątkowej, bądź osobistej. Ubezwłasnowolnienie może uchronić takie osoby przed zostaniem oszukanym bądź wykorzystanym.

Rzecz jasna to rozwiązanie ma również swoje minusy. Ubezwłasnowolnienie może obniżać chęć jednostki do samorozwoju porzez odebranie jej zdolności do czynności prawnych. Często również osoby ubezwłasnowolnione spychane są na margines społeczny właśnie przez pozbawienie możliwości podjęcia działań. 

W jaki sposób kogoś ubezwłasnowolnić?

W przypadku konieczności ubezwłasnowolnienia bliskiej osoby należy złożyć wniosek w tej sprawie do sądu, który będzie początkiem postępowania o ubezwłasnowolnienie. ​Decyzja o ubezwłasnowolnieniu zapada podczas rozprawy sądowej. 

Szybkie ubezwłasnowolnienie

Szybkie ubezwłasnowolnienie - czy jest możliwe?

Ubezwłasnowolnienie jest jedną z najdłużej trwających spraw rozstrzyganych przez sądy cywilne. Nie ma możliwości przyspieszenia postępowania. Ubezwłasnowolnienie wiąże się z odebraniem zdolności do czynności prawnych, dlatego postępowanie w tej sprawie musi zostać dokładnie przeprowadzone. Jedynym sposobem, aby usprawnić przebieg sprawy, jest dobre przygotowanie np. dokumentów.

Co zamiast ubezwłasnowolnienia?

Na ten moment w polskim prawie nie ma alternatywy dla ubezwłasnowolnienia. Wiele organizacji społecznych walczy o wprowadzenie nowych, łagodniejszych rozwiązań prawnych, które będą mniej ostateczne niż ubezwłasnowolnienie.

Bądź na bieżąco

Zmiany w polskim prawie i nowe wnioski.
Zapisz się do newslettera.

Wprowadź prawidłowy adres e-mail.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie

Wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe lub całkowite - wzór PDF i DOCWypełniony wniosek o ubezwłasnowolnienie częściowe lub całkowite - wzór PDF i DOC
 

Wymagane dokumenty

Aby rozpocząć postępowanie w sprawie ubezwłasnowolnienia, należy przygotować, a następnie złożyć następujące dokumenty:

  • odpis wniosku o ubezwłasnowolnienie;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa - jeśli osoba, która ma być ubezwłasnowolniona, jest w związku małżeńskim albo po rozwodzie;
  • odpis skrócony aktu zgonu współmałżonka - jeśli osoba, która ma być ubezwłasnowolniona, jest wdową/wdowcem;
  • odpis zupełny aktu urodzenia - jeśli osoba, która ma być ubezwłasnowolniona, jest stanu wolnego;
  • zaświadczenie o stanie zdrowia osoby, która ma być ubezwłasnowolniona;
  • zaświadczenie z poradni przeciwalkoholowej bądź zaświadczenie z poradni leczenia uzależnień - jeżeli ubezwłasnowolnienie ma nastąpić z powodu zaburzeń psychicznych, spowodowanych pijaństwem lub narkomanią;
  • inna dokumentacja medyczna.

Listę wymaganych dokumentów należy również sprawdzić na stronie internetowej sądu, do którego będzie składany wniosek.

Co powinien zawierać wniosek o ubezwłasnowolnienie?

Co powinien zawierać wniosek o ubezwłasnowolnienie?

We wniosku składanym do sądu wraz z innymi dokumentami nie powinno zabraknąć takich danych jak:

  • imię, nazwisko, adres oraz PESEL wnioskującego, oraz osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona;
  • imię, nazwisko oraz adres współmałżonka osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona - jeżeli jest w związku małżeńskim;
  • stopień pokrewieństwa pomiędzy wnioskującym a potencjalnym ubezwłasnowolnionym,
  • zakres ubezwłasnowolnienia (całkowite czy częściowe);
  • uzasadnienie wniosku (podanie przyczyn ubezwłasnowolnienia);
  • zweryfikowanie czy stan zdrowia uczestnika postępowania pozwala mu na stawienie się w sądzie w celu wysłuchania.

Aby zwiększyć szanse na pozytywne rozpatrzenie wniosku, jego treść warto skonsultować podczas porady prawnej.

Kto może złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie?

Wnioskującym w sprawie ubezwłasnowolnienia może być:

  • małżonek osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona;
  • krewny w linii prostej osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona (np. matka, ojciec, rodzeństwo, dzieci);
  • przedstawiciel ustawowy osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona;
  • prokurator;
  • osoba, która ma być ubezwłasnowolniona.

Inne osoby nienależące do kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o ubezwłasnowolnienie, a widzące potrzebę ubezwłasnowolnienia, np. dalszego krewnego lub obcej osoby potrzebującej pomocy, mogą złożyć jedynie wniosek do Prokuratury Rejonowej.
Gdzie pobrać wniosek o ubezwłasnowolnienie?

Gdzie pobrać wniosek o ubezwłasnowolnienie?

Niestety nie ma gotowego formularza wniosku o ubezwłasnowolnienie, należy go sporządzić samodzielnie. Dla ułatwienia przygotowane zostały wzory w dwóch formatach: PDF oraz DOC.

Gdzie i kiedy złożyć wniosek?

Dokumenty w tej sprawie przyjmują sądy okręgowe właściwe dla miejsca zamieszkania osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona, a w przypadku braku miejsca zamieszkania – do sądu właściwego dla miejsca jej pobytu. Termin złożenia wniosku zależy wyłącznie od wnioskującego. Wniosek należy złożyć osobiście w sądzie w biurze podawczym albo wysłać listem poleconym ekonomicznym. 

Zgłoszenie wniosku o ubezwłasnowolnienie w złej wierze lub w sposób lekkomyślny podlega karze grzywny.

Ile to kosztuje?

Opłata od wniosku jest stała i wynosi 100 złotych. Można ją uiścić w kasie sądu lub przelewem na rachunek bankowy instytucji.

Osoba składająca wniosek musi pokryć koszty związane z przeprowadzeniem badania uczestnika postępowania (takich jak opinie sądowe) oraz koszty ewentualnego ustanowienia kuratora. Wysokość tych kosztów jest ustalana indywidualnie i zależy od specjalizacji biegłych oraz liczby opinii. Istnieje możliwość złożenia wniosku o zwolnienie od tych kosztów.

Jak długo sąd rozpatruje wniosek o ubezwłasnowolnienie?

Wniosek o ubezwłasnowolnienie rozpatruje się zazwyczaj przez kilka miesięcy, jeżeli jest on dobrze przygotowany, a sprawa ubezwłasnowolnienia wydaje się oczywista. Trudno jednak określić dokładny czas trwania sprawy, ponieważ czasami zdarza się, że trwają one nawet kilka lat. 

Podstawa prawna


Gdzie złożyć wniosek, druk (dokumenty) dot. sprawy - ubezwłasnowolnienie w Twojej miejscowości?

Lista miejscowości

Jej doświadczenie jest nie tylko teoretyczne, ale również praktyczne, zdobyte w trakcie wielu własnych załatwianych spraw. To właśnie dzięki tym doświadczeniom z pierwszej ręki zyskała wiedzę na temat wszelkich pułapek, procedur, i nieoczywistych kroków, które trzeba podjąć w trakcie takich procesów.

W swoich tekstach jest nie tylko rzetelna i precyzyjna, ale także empatyczna. Rozumie frustrację i niepewność, jakie mogą towarzyszyć ludziom w trakcie załatwiania takich spraw, dlatego stara się przekazywać informacje w sposób prosty i zrozumiały dla każdego. Jej artykuły są nie tylko instrukcjami krok po kroku, ale również pełne praktycznych porad, jak unikać potencjalnych problemów oraz jak osiągnąć najlepsze rezultaty.

Czytaj więcej o autorze


O redakcji jakiwniosek.pl

Redakcja portalu jakiwniosek.pl to zespół specjalistów z wieloletnim doświadczeniem w zakresie administracji i urzędowych formalności. Dzięki naszej głębokiej wiedzy i zrozumieniu procesów urzędowych oferujemy użytkownikom rzetelne i przyjazne językowo instrukcje, które ułatwiają poruszanie się po skomplikowanym świecie wniosków i urzędów. Nasz zespół regularnie aktualizuje treści, dostosowując je do stale zmieniających się przepisów i potrzeb społeczeństwa. Na co dzień pomagamy wielu użytkownikom, czego potwierdzeniem są tysiące pozytywnych opinii. Z nami, biurokracja staje się prostsza i mniej stresująca!

Czytaj więcej o redakcji