Co to jest Niebieska Karta i jakie oznacza konsekwencje 2022?

Niebieska Karta

Niebieska Karta to procedura stosowana aby zapewnić bezpieczeństwo ofierze przemocy domowej. Jak wygląda postępowanie przy Niebieskiej Karcie? Kto może taką kartę założyć? Jakie są tego koszty i konsekwencje? Skorzystaj z poniższego poradnika. 

Co to jest Niebieska Karta?

Niebieska Karta to procedura, na którą składają się czynności podejmowane przez przedstawicieli pomocy społecznej, policji, oświaty, ochrony zdrowia oraz komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, w związku z podejrzeniem przemocy w rodzinie. Ma ona na celu zapewnić bezpieczeństwo potencjalnym ofiarom przemocy ze strony najbliższych.

Niebieska Karta umożliwia:

  • zapewnianie ochrony i udzielanie pomocy ze strony powołanych do takich działań instytucji,

  • prowadzenie zajęć korekcyjno-edukacyjnych z osobami stosującymi przemoc w rodzinie,

  • podnoszenie świadomości społecznej na temat przyczyn i skutków przemocy domowej,

  • przekazywanie informacji o możliwościach udzielania pomocy i jej formach.

Dla kogo jest przeznaczona Niebieska Karta?

Niebieska Karta jest przeznaczona dla rodzin, w których dochodzi do przemocy domowej (fizycznej oraz psychicznej) i agresji.

Najczęstsze powody zakładania niebieskiej karty

Najczęściej procedurę Niebieskiej Karty rozpoczyna się w sytuacji:

  • przemocy fizycznej (bicie, popychanie);

  • przemocy psychicznej (poniżanie, zastraszanie, obrażanie);

  • przemocy seksualnej (zmuszanie do współżycia, gwałt);

  • przemocy ekonomicznej (zabieranie rzeczy, pieniędzy, blokowanie dostępu do środków do życia);

  • nadużywania alkoholu, narkotyków, co prowadzi do zachowań przemocowych.

Jak założyć Niebieską Kartę?

Niebieską Kartę można założyć poprzez powiadomienie Policji o zachowaniach przemocowych - osobiście na komisariacie lub telefonicznie. Nie musi tego robić ofiara przemocy, która często boi się powiadomić służby o sytuacji panującej w domu. Może to zrobić osoba z zewnątrz - przyjaciel czy sąsiad.

Aby założyć Niebieską Kartę lub więcej się o niej dowiedzieć, warto zadzwonić na “Niebieską Linię” – poradnię telefoniczną dla osób pokrzywdzonych przemocą i innymi przestępstwami, pod numer tel. 22-688-7000

Ile kosztuje założenie Niebieskiej Karty?

Założenie Niebieskiej Karty nic nie kosztuje.


Jak działa procedura Niebieskiej Karty?

Procedura Niebieskiej Karty składa się z kilku etapów.

Wszczęcie procedury

Procedura rozpoczyna się od wypełnienia tzw. Niebieskiej Karty A. Może tego dokonać wyłącznie:

  • policjant,

  • pracownik socjalny,

  • pracownik oświatowy,

  • pracownik ochrony zdrowia,

  • członek gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych.

Po wypełnieniu dokumentu, w ciągu 7 dni zostaje on przekazany do przewodniczącego Zespołu Interdyscyplinarnego, który najczęściej ma swoją siedzibę w ośrodku pomocy społecznej. Przewodniczący ma 3 dni, aby przekazać wypełnioną Niebieską Kartę A do utworzonej Grupy Roboczej. Skład tego zespołu będzie zależał od potrzeb rodziny, dla której wszczęto procedurę.

Następnie osoba doznająca przemocy otrzyma Niebieską Kartę B, w której zawarte są informacje prawne i praktyczne w sprawie uruchomionej procedury.

Opracowanie indywidualnego planu pomocy

Grupa Robocza po zapoznaniu się z informacjami zawartymi w Karcie A oraz tymi zebranymi w środowisku domowym, zaprosi osobę doznającą przemocy na spotkanie. Powinno się ono odbyć w terminie od 7 do 30 dni od zgłoszenia/interwencji. Zorganizowane zostanie w siedzibie Zespołu Interdyscyplinarnego lub - w sytuacji choroby - miejscu dogodnym dla osoby pokrzywdzonej.

Podczas spotkania wypisana zostanie Niebieska Karta C, na której znajdzie się indywidualny plan pomocy, uwzględniający potrzeby osoby, wobec której stosowana jest przemoc.

Oddziaływanie na sprawcę przemocy

Grupa robocza wezwie do siebie osobę dokonującą przemocy. Celem spotkania jest przekonanie oprawcy do zaprzestania stosowania przemocy i poznanie jego potrzeb. Przebieg spotkania zostanie spisany w Niebieskiej Karcie D.

Uwaga! W uzasadnionych sytuacjach Zespół Interdyscyplinarny może wystąpić do Prokuratury o zastosowanie środków zapobiegawczych, takich jak: nakaz opuszczenia przez sprawcę lokalu, w którym zamieszkuje wspólnie z pokrzywdzonym, dozór Policji, czy tymczasowe aresztowanie.

Realizacja indywidualnego planu pracy

Kolejnym krokiem jest wprowadzenie stworzonego przez Grupę Roboczą planu pracy w życie. Działania mogą obejmować:

  • pracę socjalną,

  • konsultacje psychologiczne,

  • udział w grupie wsparcia dla osób doznających przemocy,

  • powiadomienie sądu,

  • objęcie dzieci opieką pedagogiczno-psychologiczną.

Poza tym, członkowie zespołu będą monitorowali środowisko domowe osoby doznającej przemocy domowej.

Zdarzenia niebezpieczne podczas procedury Niebieskiej Karty

Osoba doświadczająca przemocy domowej powinna zgłaszać policji lub członkom Grupy Roboczej każde zachowanie agresywne ze strony oprawcy. Policjant utworzy wówczas nową Kartę A, zaś Grupa Robocza dokona adnotacji w powstałej wcześniej Karcie C.

Zakończenie procedury

Zakończenie procedury następuje zazwyczaj po kilku miesiącach od jej rozpoczęcia. Niestety, w niektórych rodzinach przemoc trwa latami - wówczas procedura Niebieskiej Karty trwa znacznie dłużej.

Uwaga! Po zakończeniu procedury Niebieskiej Karty, w każdym momencie można rozpocząć ją ponownie. Wystarczy dokonać odpowiedniego zgłoszenia, np. na Policji.

Kiedy wygasa Niebieska Karta?

W prawie nie ma określonego okresu czasu, przez który procedura musi być wykonywana. Niektóre gminy same narzuciły sobie przepisy w tej kwestii. Zwyczajowo, cała procedura trwa około 3 miesięcy.

Uwaga! Nawet po zakończeniu procedury, na życzenie osób pokrzywdzonych lub z powodu dużego ryzyka powrotu przemocy, przedstawiciele OPS czy Policji nadal mogą pracować z tymi osobami w ramach posiadanych kompetencji. W sytuacji powrotu agresywnych zachowań, procedura rozpocznie się od nowa.

Czy można wycofać Niebieską Kartę?

Tak, Niebieską Kartę można wycofać, jednak tylko z 3 powodów:

  • istnieją uzasadnione przypuszczenia, że osoba, która znęcała się nad rodziną, zaprzestała takich działań,

  • zrealizowano indywidualny plan pomocy przewidziany dla rodziny,

  • podjęto decyzję o braku zasadności podejmowanych zabiegów.

Jakie konsekwencje ma założenie Niebieskiej Karty?

Główną konsekwencją założenia Niebieskiej Karty jest podjęcie działań wobec osoby, stosującej przemoc w rodzinie. Ponadto wszyscy członkowie rodziny mogą liczyć na pomoc psychologiczną, a odpowiednie służby będą monitorowały sytuację w środowisku domowym.

Niebieska karta a praca

Założenie niebieskiej karty nie ma żadnego wpływu na nasze życie zawodowe - nie jest to równoznaczne z popełnieniem przestępstwa, więc żadne działania wobec pracownika nie mogą zostać podjęte.

Co daje niebieska karta przy rozwodzie?

Niebieska Karta może być naprawdę pomocna podczas postępowania rozwodowego z orzeczeniem o winie współmałżonka. Może stanowić dowód występowania przemocy w rodzinie i zarazem ułatwić sędziemu orzeczenie winy.

Procedura niebieskiej karty w szkole

Niebieska Karta może zostać założona również w szkole, gdy dyrektor, nauczyciel, pedagog szkolny czy wychowawca stwierdzą, że w rodzinie ucznia dochodzi do przemocy. Decyzję o rozpoczęciu procedury konsultuje się z całym gronem pedagogicznym.

Niebieską Kartę A wypełnia się w obecności ucznia, który jest dotknięty przemocą - ważne jest, aby wówczas towarzyszył mu psycholog szkolny lub pedagog. Jeżeli uczeń jest niepełnoletni, przy procedurze powinien być obecny rodzic, opiekun prawny lub faktyczny dziecka. Wypełniony formularz „Niebieska Karta –A” szkoła przekazuje przewodniczącemu zespołu interdyscyplinarnego do spraw przeciwdziałania przemocy w rodzinie, w terminie nie później niż 7 dni od wszczęcia procedury.

Niebieską Kartę B, o charakterze informacyjnym, przekazuje się uczniowi doznającemu przemocy lub - jeżeli jest niepełnoletni - rodzicowi, opiekunowi prawnemu bądź faktycznemu dziecka → nie może jej otrzymać osoba, co do której istnieje podejrzenie o dokonywaniu przemocy wobec bliskich!

Jak sprawdzić, czy jest założona Niebieska Karta?

Nie istnieje specjalne narzędzie, które pozwala sprawdzić, czy Niebieska Karta została założona. Rodzina, dla której założono Niebieską Kartę, otrzyma Niebieską Kartę-B, która będzie potwierdzeniem rozpoczęcia procedury. Ponadto jej członkowie zostaną poproszeni przez Grupę Roboczą o spotkanie w sprawie domniemanej przemocy.

Podstawa prawna

  • Ustawa z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie z późniejszymi zmianami (Dz.U. 2021 r. poz. 1249)
  • Rozporządzenie Rady Ministrów z 13 września 2011 roku w sprawie procedury „Niebieskie Karty” oraz wzorów formularzy ,,Niebieska Karta" (Dz.U. nr 209, poz. 1245)

Gdzie złożyć wniosek, druk (dokumenty) dot. sprawy - niebieska Karta w Twojej miejscowości?

Lista miejscowości