Kasacja jest środkiem nadzwyczajnym, możliwym do zastosowania wobec prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji w sprawie karnej. Kto może wnieść o kasację wyroku i kiedy złożyć odpowiednio sporządzone pismo? Jakie kasacja niesie za sobą skutki? Z jakimi kosztami wiąże się kasacja wyroku? Odpowiedzi znajdują się w poniższym poradniku.
Czym jest kasacja wyroku?
Kasacja to nadzwyczajny środek zaskarżenia wyroku sądu drugiej instancji. Po złożeniu skargi kasacyjnej dochodzi do tzw. przymusu adwokackiego - w Sądzie Najwyższym, gdzie kasacja będzie rozważana, strony zastępuje radca prawny bądź adwokat.
O kasację można wnieść:
- na korzyść - wyłącznie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez zawieszenia,
- na niekorzyść - wyłącznie w razie uniewinnienia oskarżonego albo umorzenia postępowania.
Kasacja a skarga kasacyjna
W prawie istnieją dwa bardzo podobne do siebie pojęcia - kasacja i skarga kasacyjna. Kasacja jako środek nadzwyczajny może być zastosowana w sprawach karnych, zaś skarga kasacyjna - w sprawach cywilnych.
Powody wniesienia kasacji
O kasację wyroku do Sądu Najwyższego nie można wnieść bezpodstawnie. Może być ona wniesiona wyłącznie gdy:
- w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona lub niezdolna do orzekania,
- sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z jego członków nie był obecny na całej rozprawie, z wyjątkiem wypadków, gdy wynika to z prowadzenia w dalszym ciągu na podstawie art. 402 KPK,
- sąd powszechny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu szczególnego albo sąd szczególny orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu powszechnego,
- sąd niższego rzędu orzekł w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu,
- orzeczono karę, środek karny, środek kompensacyjny lub środek zabezpieczający niezawarte ustawie,
- orzeczenie zapadło z naruszeniem zasady większości głosów lub nie zostało podpisane przez żadną osobę biorącą udział w jego wydaniu,
- zachodzi sprzeczność w treści orzeczenia, która uniemożliwia jego wykonanie,
- orzeczenie zostało wydane pomimo to, że postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało już prawomocnie zakończone,
- zachodzi jedna z okoliczności wyłączających postępowanie,
- oskarżony w postępowaniu sądowym nie miał obrońcy w wypadkach określonych w art. 79 oraz art. 80 lub obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy,
- sprawę rozpoznano podczas nieobecności oskarżonego, gdy jego obecność była obowiązkowa.
Kto może wnieść o kasację wyroku?
Wniosek o kasację mogą złożyć:
- strony postępowania,
- Rzecznik Praw Obywatelskich,
- Prokurator Generalny
- Rzecznik Praw Dziecka - jeżeli przez wydanie orzeczenia doszło do naruszenia praw dziecka.
Ile razy można wnieść o kasację?
W stosunku do tego samego oskarżonego i od tego samego orzeczenia każdy uprawniony może wnieść o kasację tylko raz.
Kiedy należy zawnioskować o kasację?
Strony postępowania mogą wnieść kasację w ciągu 30 dni od dnia dostarczenia im wyroku sądu II instancji wraz z uzasadnieniem. Wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem wyroku należy złożyć w sądzie w terminie 7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia.
W przypadku innych podmiotów uprawnionych do ubiegania się o kasację, termin jej wniesienia nie jest ograniczony. Wyjątkiem jest wniesienie kasacji na niekorzyść oskarżonego - wówczas mają na to rok od uprawomocnienia się wyroku.
O kasację nie można wnieść, jeżeli strona nie składała apelacji od wyroku sądu pierwszej instancji, a wyrok sądu drugiej instancji utrzymał ten wyrok w mocy lub orzekł on na korzyść strony.
Czy kasacja może wstrzymać wykonanie wyroku?
Po wniesieniu kasacji wykonanie zaskarżonego wyroku może zostać wstrzymane, jeżeli jego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji.
Jak napisać kasację wyroku?
Ze względu na wymogi formalne, strona, która nie jest prokuratorem, Prokuratorem Generalnym, Rzecznikiem Praw Obywatelskich lub Rzecznikiem Praw Dziecka nie może samodzielnie sporządzić kasacji. Pismo musi zostać napisane i podpisane przez adwokata, radcę prawnego bądź radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Do dokumentu należy dołączyć dowód uiszczenia opłaty.
Wniosek o kasację wyroku
Na stronie nie opublikowano wzoru kasacji wyroku, gdyż dokument musi zostać sporządzony przez adwokata bądź radcę prawnego.
Gdzie złożyć kasację?
Odpowiednio sporządzone pismo należy złożyć do sądu II instancji, który wydał orzeczenie będące przedmiotem kasacji. Wniosek zostanie następnie skierowany do Sądu Najwyższego. Należy złożyć kilka egzemplarzy, po jednym dla każdej ze stron postępowania.
Jak złożyć kasację?
Pismo można złożyć:
- bezpośrednio w biurze podawczym sądu II instancji, który wydał wyrok w sprawie,
- pocztą na adres sądu.
Ile kosztuje kasacja?
Od złożenia kasacji pobierana jest opłata. Wynosi ona:
- 450 zł - gdy w sprawie, której dotyczy kasacja, orzekał sąd okręgowy,
- 750 zł - gdy w sprawie, której dotyczy kasacja, orzekał sąd apelacyjny.
Skazany, który w momencie składania kasacji był pozbawiony wolności, jest tymczasowo zwolniony z obowiązku uiszczania opłaty. Jeżeli kasacja nie zostanie uznana, wnioskujący będzie musiał ją uiścić. Jeżeli wygra - nie będzie musiał płacić.
Procedura kasacji
Po otrzymaniu pisma, Sąd Najwyższy analizuje możliwość jego przyjęcia - jeżeli stwierdzi w nim braki, uzna jego nieważność, od czego można złożyć zażalenie. Jeżeli zdecyduje się je przyjąć, roześle kopie stronom, aby mogły się z nim zapoznać. Kasacja rozpoznawana jest przez Sąd Najwyższy podczas rozprawy, z kilkoma wyjątkami. Sąd może rozpatrzyć kasację na posiedzeniu, jeżeli:
- zezwala na to ustawa,
- gdy sąd dostrzega, że złożona kasacja jest bezzasadna,
- gdy sąd uwzględnia kasację w całości wobec jej oczywistej zasadności.
Ile trwa kasacja wyroku?
Postępowanie trwa średnio od 2 do około 6 miesięcy. Najczęściej ogranicza się do jednej rozprawy kasacyjnej.
Jakie są szanse na kasację wyroku?
Jeżeli kasacja została wniesiona zasadnie i zgodnie z obowiązującym prawem, wówczas szanse na jej uznanie są duże.
Jakie orzeczenie może wydać sąd w sprawie kasacji? Skutki kasacji wyroku
Po rozpatrzeniu kasacji sąd może:
- uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia do sądu II instancji (w wyjątkowych wypadkach do sądu I instancji),
- uchylić zaskarżony wyrok i umorzyć postępowanie,
- uchylić zaskarżony wyrok i uniewinnić oskarżonego - gdy został on niesłusznie skazany,
- oddalić kasację.
Czy od orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie kasacji można się odwołać?
Orzeczenie wydane przez Sąd Najwyższy w sprawie kasacji jest w polskim systemie prawnym prawomocne i co do zasady kończy drogę odwoławczą. Kasacja, jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, rozpatrywana przez Sąd Najwyższy, ma na celu kontrolę prawidłowości orzeczeń w zakresie naruszenia prawa. Mimo to istnieją sytuacje, w których możliwe jest podjęcie dalszych kroków prawnych:
- Skarga nadzwyczajna - w określonych przypadkach, jeżeli orzeczenie narusza zasady lub wolności konstytucyjne, można rozważyć złożenie skargi nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego. Wniosek taki mogą wnieść jedynie uprawnione organy, takie jak Rzecznik Praw Obywatelskich czy Prokurator Generalny. Skargę nadzwyczajną można złożyć w terminie do 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia, a jeśli wcześniej wniesiono kasację lub skargę kasacyjną – w terminie roku od dnia ich rozpoznania.
- Wznowienie postępowania - w wyjątkowych sytuacjach, gdy pojawią się nowe dowody, fakty lub orzeczenie zostało wydane na podstawie przestępstwa, można złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Procedura ta wymaga spełnienia szczególnych przesłanek i jest regulowana odpowiednimi przepisami.
- Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) - jeśli w trakcie postępowania doszło do naruszenia praw człowieka gwarantowanych przez Europejską Konwencję Praw Człowieka, można skierować skargę do ETPC. Należy to zrobić w ciągu 4 miesięcy od wydania ostatecznego orzeczenia.
Każda z powyższych możliwości wymaga dokładnej analizy sprawy i spełnienia określonych wymogów proceduralnych. W przypadku wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże ocenić, czy możliwe jest dalsze działanie w danej sprawie.
