Osoby, które muszą korzystać z wyrobów medycznych, w ramach określonych limitów dopłat i ubezpieczenia zdrowotnego mogą się ubiegać o refundację ich zakupu. Kto może się starać o zlecenie na wyroby medyczne? Kto wydaje zlecenia i ile są ważne? Gdzie można zrealizować zlecenie? Odpowiedzi znajdują się w poradniku.
Czym są wyroby medyczne?
Wyroby medyczne to narzędzia, urządzenia, materiały oraz przyrządy wykorzystywane do zapobiegania, łagodzenia, diagnozowania i leczenia chorób czy urazów.
Wykaz wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie
Do wyrobów medycznych zalicza się m.in.:
- wózek inwalidzki, laskę, kulę, balkonik
- aparat słuchowy,
- sprzęt stomijny,
- soczewki okularowe,
- materac przeciwodleżynowy,
- glukometr,
- protezy, ortezy, buty ortopedyczne,
- pieluchomajtki.
Wykaz wszystkich refundowanych wyrobów medycznych zawarto w ustawie o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych.
Kody wyrobów medycznych
Podczas wystawiania zleceń, lekarze posługują się kodami przypisanymi do konkretnych wyrobów. Od stycznia 2024 r. wprowadzono nową numerację wyrobów według kodów, a nie jak dotychczas liczb porządkowych. Zlecenia na wyroby zweryfikowane pozytywnie w 2023 r. które będą realizowane w 2024 r., otrzymają nowy kod wyrobu medycznego.
Przykładowe kody:
- H.01.01 - orteza stabilizująca staw skokowy,
- J.02.01 - orteza na rękę i przedramię,
- L.01.01 - gorset stabilizująco-unieruchamiający odcinek piersiowo-lędźwiowo-krzyżowy,
- Y.01.01 - cewniki zewnętrzne do 30 sztuk,
- U.02.01 - aparat do leczenia obturacyjnego bezdechu sennego.
Kto może otrzymać zlecenie na wyroby medyczne?
Zlecenie może otrzymać osoba posiadająca ubezpieczenie zdrowotne.
Kto wystawia zlecenie na wyroby medyczne?
Zlecenie może wystawić lekarz (również POZ), pielęgniarka, położna, felczer bądź fizjoterapeuta. Obowiązuje zasada specjalizacji - np. zlecenie na refundację zakupu aparatu słuchowego musi wystawić laryngolog, a wózka inwalidzkiego ortopeda etc.
Ile wynosi refundacja na wyroby medyczne?
W ramach zlecenia można otrzymać nawet 100% dofinansowania z NFZ - wszystko zależy od ustalonych odgórnie limitów. Różnicę pomiędzy ceną produktu a dopłacanym limitem pokrywa pacjent.
Zlecenie na wyroby medyczne krok po kroku
Aby uzyskać zlecenie na wyroby medyczne, pacjent musi udać się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej lub lekarza specjalisty. Lekarz oceni stan pacjenta i zdecyduje, czy przysługuje mu refundacja i na jakim poziomie. Jeżeli pacjent spełni określone przez lekarza warunki, otrzyma zlecenie.
Od 1 października 2023 r. obowiązuje wystawianie zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne i zleceń naprawy wyrobu medycznego w postaci elektronicznej (e-zlecenia).
Zlecenia w formie papierowej, wydane przed 1 lipca 2023 można było zrealizować tylko do 30 września 2023 r.
Zlecenie w formie elektronicznej, czyli e-Zlecenie, znajduje się na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP), w zakładce “Apteczka”. W zakładce umieszczone zostają informacje na temat statusu otrzymanych zleceń na wyroby medyczne (np. częściowo zrealizowane, odrzucone), a także wykaz odebranych wyrobów medycznych.
Pacjent otrzyma informacje o wystawionym e-Zleceniu:
- telefonicznie, poprzez wiadomość SMS zawierającą 4-cyfrowy kod,
- mailowo,
- na druku informacyjnym - jeżeli poprosi lekarza.
Jak długo ważne jest zlecenie na wyroby medyczne?
Zlecenia jednorazowe mogą być wystawiane na maksymalnie 12 miesięcy.
Zlecenie na wyroby medyczne przysługujące comiesięcznie może być wypisane na okres nie dłuższy niż:
- 12 kolejnych miesięcy - jeśli zlecenie jest wystawione i zweryfikowane w trakcie wypisania,
- 6 kolejnych miesięcy - jeśli zlecenie jest wypisane poza systemem informatycznym (na starym druku) i potwierdzone do refundacji przez pracownika oddziału wojewódzkiego NFZ.
Zlecenie nie może zostać zrealizowane za miesiące, które już upłynęły.
Jak sprawdzić numer zlecenia na wyroby medyczne?
Szczegóły dotyczące zlecenia można sprawdzić w każdym momencie za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta, w zakładce “Apteczka”.
Gdzie można zrealizować zlecenie na wyroby medyczne?
Zlecenie może zostać zrealizowane w punkcie posiadającym umowę z NFZ (np. aptece, sklepie medycznym, u optyka). Nie obowiązuje rejonizacja, więc to pacjent decyduje, gdzie dokona zakupu. Od 2024 r. w zakresie niektórych wyrobów medycznych wprowadzono możliwość realizacji zleceń drogą wysyłkową.
Jeżeli pacjent zdecyduje się podzielić zlecenie na części, wszystkie jego składowe musi zrealizować w jednym punkcie.
Anulowanie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne
Jeżeli pacjent nie potrzebuje już wyrobu medycznego, na który otrzymał zlecenie, może je anulować, o ile nie rozpoczęto procesu jego realizacji, np. nie zamówiono sprzętu w sklepie medycznym. W tym celu musi udać się do lekarza, który wystawił zlecenie, z prośbą o jego anulowanie.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 930, z 2025 r. poz. 907, 1192),
- Obwieszczenie Ministra Zdrowia z dnia 16 czerwca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1038),
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 maja 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1127),
- Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie z dnia 4 lipca 2024 r. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1055).
