W sytuacji rozwodu czy separacji konieczne jest ustalenie, z którym rodzicem będzie mieszkało dziecko. Jak wygląda procedura ustalania miejsca pobytu dziecka? Gdzie należy złożyć wniosek w tej sprawie? Kiedy dziecko może samodzielnie zdecydować, z którym z opiekunów chce zamieszkać? Odpowiedzi znajdują się w poradniku.
Dlaczego sądownie ustala się miejsce pobytu dziecka?
Sąd ustala miejsce pobytu dziecka w sytuacji, gdy rodzice dziecka nie potrafią porozumieć się w kwestii miejsca zamieszkania dziecka, ponoszenia kosztów jego wychowania i utrzymywania kontaktów.
Jeżeli rodzice dojdą do porozumienia w kwestii tego, z którym z nich powinno zamieszkać dziecko, wówczas już podczas rozprawy rozwodowej czy separacyjnej sąd może orzec zgodnie z ich wolą - chyba że jest to sprzeczne z dobrem dziecka.
Kiedy pojawia się potrzeba ustalenia miejsca pobytu dziecka?
Ustalenie miejsca zamieszkania dziecka najczęściej staje się koniecznością w przypadku:
- rozwodu rodziców,
- separacji,
- osobnego mieszkania rodziców pozostających w związku,
- rozpadu konkubinatu.
Ustalenie miejsca pobytu dziecka w wyroku rozwodowym, orzeczeniu separacji
W przypadku postępowań prowadzonych w sądzie, do ustalenia miejsca pobytu dziecka może dojść już na etapie rozwodu, separacji czy pozbawienia władzy rodzicielskiej. Jeżeli we wniosku wskazano potrzebę ustalenia miejsca zamieszkania małoletniego, wówczas nie ma konieczności składania osobnego pisma w tej sprawie.
Czy dziecko samodzielnie może zdecydować o miejscu swojego pobytu?
Dziecko, które nie jest ubezwłasnowolnione i ukończyło 13 lat, może podjąć decyzję o tym, z którym z rodziców chce mieszkać.
Miejsce pobytu dziecka a alimenty
W przypadku, gdy sąd zdecyduje o zamieszkaniu dziecka z jednym z rodziców, wówczas będzie mógł zobowiązać drugiego z nich do płacenia alimentów na dziecko. Istnieje również możliwość zastosowania opieki naprzemiennej, w której dziecko przebywa u każdego z rodziców w równych lub zbliżonych okresach.
Ustalenie miejsca pobytu dziecka a ustalenie kontaktów
W przypadku, gdy oboje rodziców posiada prawa rodzicielskie, a miejsce pobytu dziecka zostanie wyznaczone przy jednym z nich, drugi rodzic wciąż ma prawo do kontaktów osobistych z małoletnim, zabierania go poza miejsce zamieszkania i utrzymywania z nim kontaktu przez komunikatory.
Ustalenie miejsca pobytu dziecka u mediatora
Ustalenie miejsca zamieszkania dziecka można również przeprowadzić na drodze mediacji, co często pozwala uniknąć długotrwałego postępowania sądowego. Mediator pomaga rodzicom wypracować porozumienie, mając na uwadze dobro dziecka. Jeśli obie strony dojdą do kompromisu, zawarta ugoda może zostać zatwierdzona przez sąd, zyskując moc prawną. Mediacja jest szczególnie polecana, gdy rodzice chcą samodzielnie podjąć decyzję, zamiast pozostawiać ją w rękach sądu.
Zmiana miejsca zamieszkania dziecka
Do zmiany miejsca zamieszkania dziecka dochodzi w sytuacji, gdy małoletni zmienia miejsce zamieszkania wraz z dotychczasowym opiekunem. Co istotne, konieczne jest uzyskanie zgody drugiego rodzica, chyba że:
- został całkowicie pozbawiony władzy rodzicielskiej,
- celem przeprowadzki jest dotychczas zamieszkiwane miasto → miejscem zamieszkania określa się miasto, nie konkretny adres.
Zgoda drugiego rodzica jest wymagana również, gdy posiada on ograniczone prawa rodzicielskie z możliwością współdecydowania o istotnych dla dziecka sprawach.
Jeżeli drugi rodzic nie wyraża zgody na zmianę miejsca zamieszkania dziecka, opiekun małoletniego może wystąpić do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania o uzyskanie tzw. zastępczej zgody.
Opłata za uzyskanie zastępczej zgody
Opata od wniosku o rozstrzygnięcie w istotnych sprawach dziecka (uzyskania zastępczej zgody) wynosi 100 złotych.
Wniosek o uzyskanie zgody na zmianę miejsca zamieszkania dziecka - wzór [PDF, DOC]
Wniosek w tej sprawie powinien zawierać:
- miejscowość i datę sporządzenia,
- oznaczenie sądu,
- dane wnioskującego:
- imię i nazwisko,
- adres,
- PESEL,
- numer telefonu,
- dane dziecka:
- imię i nazwisko,
- PESEL,
- dane uczestnika postępowania (drugiego rodzica):
- imię i nazwisko,
- adres,
- PESEL,
- numer telefonu,
- prośba o wydanie zezwolenia na zmianę miejsca zamieszkania dziecka,
- uzasadnienie,
- podpis,
- listę załączników.
Zmiana miejsca pobytu dziecka
Do zmiany miejsca pobytu dziecka dochodzi, gdy dziecko ma na stałe zamieszkać z innym rodzicem. Przykład: Dziecko dotychczas mieszkało z matką, teraz chce jednak na stałe przebywać u ojca. Może to zostać ustalone między rodzicami, a jeżeli nie potrafią oni dojść do porozumienia - decyzję w tej sprawie podejmuje sąd. Konieczne jest wówczas złożenie wniosku o ustalenie miejsca pobytu dziecka.
Wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka
Jak napisać wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka?
W poprawnie sporządzonym wniosku powinny znaleźć się następujące elementy:
- miejscowość i data,
- dane sądu,
- dane wnioskującego,
- dane uczestników postępowania, tj. dziecka, drugiego rodzica:
- imię i nazwisko,
- adres,
- numer PESEL,
- prośba o ustalenie pobytu dziecka,
- wskazanie adresu, które ma być miejscem pobytu dziecka,
- spis dowodów,
- uzasadnienie,
- podpis wnioskującego.
Wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka z zabezpieczeniem - wzór [PDF, DOC]
Poniżej umieszczono wzór wniosku o ustalenie miejsca pobytu dziecka z zabezpieczeniem, tj. prośbą, aby na czas postępowania dziecko przebywało pod opieką wskazanego we wniosku rodzica bądź opiekuna.
Wniosek należy złożyć w dwóch egzemplarzach - jeden trafi do rozpoznania, drugi zaś zostanie przekazany drugiemu rodzicowi.
Ustalenie miejsca pobytu dziecka - argumenty
Rodzic składający wniosek o ustalenie miejsca zamieszkania dziecka może powołać się między innymi na następujące argumenty:
- dziecko jest bardziej przywiązane do rodzica, z którym miałoby zamieszkać,
- dziecko wyraża wolę zamieszkania z rodzicem,
- drugi rodzic nie jest w stanie zapewnić dziecku godnych warunków mieszkaniowych,
- dziecko uczęszcza do okolicznej szkoły i chce kontynuować w niej naukę - jeżeli drugi z rodziców mieszka na tyle daleko, że konieczna byłaby zmiana szkoły.
Wymagane dokumenty
Do poprawnie sporządzonego wniosku należy dołączyć:
- akt urodzenia dziecka,
- wszystkie dodatkowe dokumenty, które wskazano w uzasadnieniu wniosku (np. orzeczenie sądu w sprawie rozwodu, separacji, pozbawienia praw),
- dowód uiszczenia opłaty.
Ile kosztuje sądowne ustalenie miejsca pobytu dziecka?
Obecnie opłata od wniosku wynosi 100 złotych.
Gdzie złożyć wniosek o ustalenie miejsca zamieszkania dziecka w Płocku?
Pismo należy skierować do Sądu Rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania małoletniego dziecka → sprawdź dane teleadresowe.
Ile trwa ustalanie miejsca pobytu dziecka?
Postępowanie w tej sprawie może trwać od kilku do kilkunastu miesięcy - czas zależny jest od stopnia skomplikowania danego przypadku.
Odpowiedź na wniosek o ustalenie miejsca pobytu dziecka
Druga strona postępowania, czyli drugi rodzic, może odpowiedzieć na złożony do sądu wniosek o ustalenie pobytu dziecka. Wówczas może przychylić się do rozwiązania zaproponowanego przez wnioskującego bądź wyrazić sprzeciw i zawnioskować o ustalenie miejsca pobytu dziecka przy nim, przedstawiając własne argumenty.
