Co to jest PESEL? Jak i kiedy nadawany jest numer PESEL? Odpowiedzi znajdują się w poniższym poradniku.
Co to jest numer PESEL?
PESEL to numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, który nadawany jest osobie fizycznej w celu jej identyfikacji, jest to jedenastocyfrowy symbol numeryczny, zawierający datę urodzenia, numer porządkowy, oznaczenie płci oraz liczbę kontrolną.
Kiedy wymagany jest numer PESEL?
PESEL wymagany jest w momencie wyrabiania polskiego dowodu osobistego lub paszportu. Również niektóre urzędy i instytucje wymagają jego podania przy załatwianiu różnych spraw urzędowych.
Obywatel w każdym momencie może zastrzec swój numer PESEL.
Kto może się starać o nadanie numeru PESEL?
O numer PESEL mogą starać się osoby z polskim obywatelstwem oraz cudzoziemcy.
Jak uzyskać numer PESEL dla obywateli polskich?
Numer PESEL nadawany jest z urzędu w następujących sytuacjach:
- przez polski urząd stanu cywilnego przy sporządzaniu aktu urodzenia dla dziecka urodzonego na terytorium Polski. Dotyczy to dzieci obywateli polskich, obywateli Unii Europejskiej i członków ich rodzin, którzy mieszkają w Polsce, w związku z tym, że uzyskali prawo stałego pobytu oraz cudzoziemców, którzy uzyskali:
- prawo stałego pobytu lub zezwolenie na pobyt stały w miejscowości Grębów,
- zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej w miejscowości Grębów,
- status uchodźcy, ochronę uzupełniającą albo azyl w miejscowości Grębów,
- zgodę na pobyt tolerowany,
- ochronę czasową,
- zgodę na pobyt ze względów humanitarnych,
- przez urząd gminy przy zameldowaniu w miejscowości Grębów na pobyt stały lub czasowy – dla obywateli Polski, którzy nie mają numeru PESEL,
- przez urząd gminy przy ubieganiu się o dowód osobistyw miejscowości Grębów – dla obywateli Polski, którzy mieszkają za granicą i nie mają numeru PESEL,
- przez krajowy urząd paszportowy przy ubieganiu się o paszport w miejscowości Grębów – dla obywateli Polski, którzy mieszkają za granicą i nie mają numeru PESEL,
- przez konsula RP przy ubieganiu się o paszport – dla obywateli Polski, którzy mieszkają za granicą, nie mają numeru PESEL i składają wniosek o wydanie paszportu w konsulacie.
W innych przypadkach o numer PESEL można uzyskać na wniosek. Należy wówczas przygotować:
- wniosek o nadanie numeru PESEL,
- dokument potwierdzający tożsamość i inne dane, które zostaną wpisane we wniosku.
Jeśli wniosek będzie zawierał braki, urząd wezwie wnioskującego do ich uzupełnienia, zaś jeżeli nie będzie spełniać wymogów urzędowych - urząd go nie rozpatrzy.
We wniosku należy wpisać faktyczną podstawę prawną, z której wynika obowiązek posiadania numeru PESEL. Jeśli jakiś urząd (na przykład ZUS czy Urząd Skarbowy) wymaga podania numeru PESEL, powinien wskazać również przepis prawa, z którego wynika obowiązek posiadania tego numeru.
Gdzie złożyć wniosek o numer PESEL w miejscowości Grębów?
Wniosek o nadanie numeru PESEL składa się we właściwym urzędzie w miejscowości Grębów:
- gminy, która dokonała zameldowania na pobyt stały lub czasowy,
- a przy braku meldunku — gminy właściwej dla siedziby pracodawcy,
- a jeśli nie da się ustalić właściwego organu — do organu gminy właściwego dla dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
PESEL online - czy można złożyć wniosek przez Internet?
Na ten moment nie ma takiej możliwości. Wniosek o nadanie numeru PESEL należy dostarczyć do urzędu w miejscowości Grębów osobiście lub przez pełnomocnika.
Jak uzyskać numer PESEL dla dziecka za granicą?
Dzieciom posiadającym polskie obywatelstwo i urodzonym za granicą numer PESEL nadaje się:
- przy składaniu wniosku o pierwszy dokument paszportowy dla dziecka (w Polsce - w wydziale paszportowym, za granicą – w polskim konsulacie),
- przy składaniu wniosku o pierwszy dowód osobisty dla dziecka (w dowolnym urzędzie gminy w Polsce),
- przy zgłoszeniu zameldowania w Polsce na pobyt stały bądź czasowy.
W każdym z wyżej wymienionych przypadków należy w pierwszej kolejności dokonać transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia.
Transkrypcja (rejestracja) zagranicznego aktu urodzenia w polskim rejestrze ksiąg stanu cywilnego
Transkrypcji można dokonać w dowolnym urzędzie stanu cywilnego w Polsce lub w polskim konsulacie (poza granicami kraju).
Wniosek o transkrypcję zagranicznego aktu urodzenia może złożyć:
- osoba, której akt dotyczy,
- rodzice małoletniego dziecka - wniosek może złożyć jeden rodzic,
- osoba, która wykaże interes prawny w transkrypcji aktu urodzenia innej osoby,
- pełnomocnik.
Po transkrypcji wnioskujący otrzyma polski akt urodzenia, na podstawie którego można ubiegać się o wydanie polskiego dokumentu tożsamości.
Ile czeka się na uzyskanie numeru PESEL?
Urzędnik przyjmie zgłoszenie od razu. Jeśli numer PESEL zostanie przyznany, wnioskujący otrzyma powiadomienie w tej sprawie.
Ile kosztuje uzyskanie numeru PESEL?
Nadanie numeru PESEL jest bezpłatne.
Gdzie odebrać numer PESEL?
Jeżeli numer PESEL wymagany jest do wyrobienia dowodu osobistego lub paszportu, wnioskujący otrzyma go w urzędzie, w którym składał wniosek o dowód osobisty lub paszport.
Jeżeli zaś numer PESEL jest potrzebny w innym celu, niż do wyrobienia dowodu osobistego lub paszportu, wnioskujący otrzyma go:
- w urzędzie miasta/gminy właściwym dla miejsca zameldowania,
- w urzędzie miasta/gminy, na której terenie jest siedziba pracodawcy - w przypadku braku miejsca zameldowania,
- w urzędzie dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego Warszawy (ul. Nowogrodzka 43) - jeśli wnioskodawca nie pracuje lub jego pracodawca ma siedzibę poza granicami Polski.
Jak sprawdzić poprawność numeru PESEL?
Weryfikacja, czy numer PESEL jest poprawny, jest bardzo prostą procedurą, którą można wykonać samodzielnie w domu. Aby sprawdzić PESEL, wystarczy dokonać obliczeń według podanego wzoru:
1*a + 3*b + 7*c + 9*d + 1*e + 3*f + 7*g + 9*h + 1*i + 3*j
gdzie litery od a do j oznaczają kolejne cyfry numeru PESEL. Ostatniej cyfry nie uwzględnia się w obliczeniach.
Z otrzymanego wyniku należy wziąć ostatnią cyfrę i odjąć od liczby 10. Wynik odejmowania powinien być zgodny z ostatnią cyfrą numeru PESEL. Jeżeli tak jest - numer PESEL jest poprawny.
Zaświadczenie o posiadanym numerze PESEL
Podczas załatwiania niektórych spraw urzędowych w miejscowości Grębów wymagane jest okazanie zaświadczenia o posiadanym numerze PESEL. Jak je uzyskać? Wystarczy złożyć odpowiedni wniosek do Urzędu Miasta/Gminy w miejscowości Grębów, okazać przy tym dokument tożsamości i uiścić opłatę skarbową. Wniosek można również złożyć drogą elektroniczną przez platformę ePUAP, natomiast konieczne jest podpisanie go za pomocą bezpiecznego podpisu elektronicznego lub profilu zaufanego.
Z opłaty zwolnione są osoby, które starają się o zaświadczenie:
- o numerze PESEL nadanym po raz pierwszy,
- po zmianie numeru PESEL,
- wydawane celem złożenia wniosku o rekompensatę za mienie zabużańskie, czyli mienie pozostawione przez Polaków przymusowo wysiedlonych w latach 1944–1952 z terenów należących przed II wojną światową do Polski.
Wniosek może zostać złożony przez pełnomocnika - wówczas koniecznie jest uiszczenie dodatkowej opłaty skarbowej (o ile pełnomocnik nie należy do najbliższej rodziny).
O zaświadczenie o nadaniu numeru PESEL można się starać także w imieniu osoby zmarłej.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 384).
- Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie nadania lub zmiany numeru PESEL (Dz.U. z 2015 poz. 1984).
- Rozporządzenie Ministra Cyfryzacji z dnia 6 maja 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania lub zmiany numeru PESEL (Dz.U. z 2022 r. poz. 996).
- Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. z 2023 poz. 1394).
