Osoby nieposiadające polskiego obywatelstwa lub te, które je utraciły, mogą starać się o jego nadanie. Jak otrzymać i kto nadaje polskie obywatelstwo? Jakie są obowiązki i przywileje obywatela RP? Ile kosztuje uzyskanie obywatelstwa i gdzie złożyć wniosek? Odpowiedzi znajdują się w poniższym poradniku.
Czym jest obywatelstwo?
Obywatelstwo jest obustronną, prawną relacją państwa z jednostką. Obie strony mają wobec siebie zobowiązania, ale posiadają także określone prawa i przywileje.
Prawa i obowiązki obywatela
Każdy obywatel RP ma prawo do:
- głosowania w wyborach i referendach,
- kandydowania w wyborach,
- inicjatywy ustawodawczej,
- uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne,
- składania petycji,
- organizowania i udziału w zgromadzeniach,
- zakładania partii politycznych, związków zawodowych, organizacji pracodawców, stowarzyszeń,
- zachowania i rozwoju własnego języka, zachowania obyczajów i tradycji oraz rozwoju własnej kultury – w przypadku obywateli należących do mniejszości etnicznych,
- opieki ze strony Rzeczypospolitej Polskiej za granicą.
Do obowiązków każdego obywatela Polski należą m.in.:
- obrona Ojczyzny,
- przestrzegania polskiego prawa,
- ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków,
- dbanie o stan środowiska i ponoszenie odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie.
Kto nadaje obywatelstwo polskie?
Obywatelstwo polskie nadaje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
Czy można mieć więcej niż jedno obywatelstwo?
Tak. Polskie prawo nie zakazuje posiadania więcej niż jednego obywatelstwa.
Jak zostać polskim obywatelem?
Obywatelem Polski można stać się:
- z mocy prawa:
- urodzenie z rodziców, z których co najmniej jedno ma obywatelstwo polskie – tzw. zasada krwi/Ius Sanguinis; dziecko nabywa z mocy prawa obywatelstwo polskie przez urodzenie z rodziców, z których co najmniej jedno ma obywatelstwo polskie, bez względu na miejsce urodzenia dziecka: w Polsce czy za granicą,
- urodzenie lub znalezienie dziecka w Polsce – tzw. zasada terytorium/Ius Soli ma zastosowanie, gdy dziecko urodzi się lub zostanie znalezione w Polsce, a oboje rodzice są nieznani lub ich obywatelstwo jest nieokreślone, bądź nie mają żadnego obywatelstwa,
- adopcja – dziecko przysposobione przez osobę lub osoby mające obywatelstwo polskie nabywa to obywatelstwo, jeżeli adopcja nastąpiła przed ukończeniem przez niego 16 lat. Wówczas przyjmuje się, że małoletni cudzoziemiec nabył obywatelstwo polskie w dniu narodzin,
- przez uznanie obywatelstwa → dowiedz się, jak starać się uznanie obywatelstwa w miejscowości Algier (Algieria),
- przez nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP,
- poprzez przywrócenie obywatelstwa polskiego.
Jeśli oboje rodzice lub jeden z rodziców sprawujący opiekę nad dzieckiem otrzyma polskie obywatelstwo, małoletni poniżej 16. roku życia automatycznie je nabywa. Po ukończeniu 16 lat dziecko musi wyrazić zgodę na przyjęcie obywatelstwa po rodzicach.
Kto może starać się o nadanie obywatelstwa przez Prezydenta?
O nabycie obywatelstwa może starać się każdy, kto go nie posiada.
Prezydent RP nie jest ograniczony żadnymi warunkami, które musi spełniać cudzoziemiec i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi. Przed podjęciem decyzji zwraca się jednak do różnych organów m.in. Komendanta Głównego Policji i Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, aby sprawdzić historię poczynań cudzoziemca (czy był karany, czy zagraża bezpieczeństwu państwa etc.)
Wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego
Osoby, które nie nabyły obywatelstwa poprzez prawo krwi, ziemi lub przez adopcję, muszą wnioskować o uzyskanie obywatelstwa do Prezydenta RP.
Wymagane dokumenty
W ramach starania się o polskie obywatelstwo, należy złożyć w urzędzie następujące dokumenty:
- wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego,
- zdjęcie biometryczne – kolorową fotografię o wym. 4,5 cm x 3,5 cm, wykonaną w ciągu ostatnich 6 miesięcy na jednolitym jasnym tle,
- tłumaczenie zagranicznych dokumentów na język polski – jeśli załączone dokumenty są w języku innym niż polski. Tłumaczenie musi być wykonane przez tłumacza przysięgłego lub konsula RP,
- odpis skrócony lub zupełny aktu urodzenia, wydany przez polski Urząd Stanu Cywilnego na podstawie polskich ksiąg stanu cywilnego – jeżeli nadanie obywatelstwa ma nastąpić na podstawie urodzenia w Polsce → dowiedz się, jak uzyskać odpis aktu urodzenia w miejscowości Algier (Algieria),
- odpis skrócony lub zupełny aktu małżeństwa, nie starszy niż 3 miesiące – jeżeli osoba starająca się o obywatelstwo jest/była w związku małżeńskim z polskim obywatelem → dowiedz się, jak uzyskać odpis aktu małżeństwa w miejscowości Algier (Algieria),
- kopię zagranicznego paszportu → sprawdź: paszport w miejscowości Algier (Algieria),
- dokumenty potwierdzające aktualne źródła utrzymania, np. aktualne zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach, umowy o pracę, umowy zlecenie, umowy o dzieło, zaświadczenie z urzędu gminy o posiadaniu gospodarstwa rolnego z podaniem jego wielkości w hektarach, dokumenty potwierdzające prowadzenie działalności gospodarczej,
- dokumenty potwierdzające osiągnięcia zawodowe, np. stopnie i tytuły naukowe i zawodowe, prace twórcze, publicystykę, nagrody, wykonane projekty itd.,
- dokumenty potwierdzające prowadzoną działalność polityczną i społeczną,
- dokumenty rodziców i dalszych wstępnych – jeżeli posiadali/posiadają obywatelstwo polskie lub są/byli osobami narodowości polskiej,
- dokumenty świadczące o posiadaniu przez wnioskującego obywatelstwa polskiego w przeszłości, jego utracie oraz dacie nabycia obywatelstwa obcego,
- dokumenty potwierdzające stały pobyt zamieszkania w Polsce przez co najmniej 3 lata,
- certyfikat o znajomości języka polskiego co najmniej na poziomie B1, uzyskany po zdaniu egzaminu Państwowej Komisji do spraw Poświadczenia Znajomości Języka Polskiego,
- oświadczenie o zgodzie drugiego rodzica na to, aby dziecko poniżej 18. roku życia otrzymało obywatelstwo polskie – jeśli o obywatelstwo stara się tylko jedno z rodziców sprawujące opiekę nad dzieckiem,
- oświadczenie o zgodzie na przyjęcie obywatelstwa polskiego – w przypadku dzieci, które skończyły 16 lat, a których rodzic stara się o polskie obywatelstwo.
Przy składaniu wniosku o nadanie obywatelstwa nie ma obowiązku udokumentowania adresu zamieszkania, informacji o znajomości języka polskiego oraz tego, czy cudzoziemiec ubiegał się o nabycie obywatelstwa polskiego w przeszłości.
Kiedy złożyć wniosek?
Wniosek o nadanie obywatelstwa można złożyć w każdym momencie.
Gdzie złożyć wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego w miejscowości Algier (Algieria)?
Mimo że nadawaniem obywatelstwa zajmuje się bezpośrednio Prezydent RP, wnioski w tej sprawie należy kierować:
- do urzędu wojewódzkiego właściwego dla miejsca zamieszkania – jeżeli osoba starająca się o obywatelstwo legalnie mieszka w Polsce → sprawdź dane teleadresowe,
- do polskiego konsulatu – jeżeli osoba starająca się o obywatelstwo mieszka za granicą.
Jeśli osoba przebywa w Polsce na podstawie wizy lub w ruchu bezwizowym może złożyć wniosek jedynie za pośrednictwem właściwego dla miejsca zamieszkania polskiego konsula.
Dokumenty można złożyć osobiście, przez pełnomocnika lub listownie.
Ile kosztuje nadanie obywatelstwa?
Złożenie wniosku o nadanie obywatelstwa kosztuje:
- 1000 zł – w przypadku składania wniosku w urzędzie wojewódzkim,
- 360 euro – w przypadku składania wniosku w konsulacie,
- 277 zł – opłata za wydanie decyzji w sprawie potwierdzenia posiadania lub utraty obywatelstwa.
Jeżeli wniosek jest przesyłany pocztą, należy zapłacić dodatkowo 20 zł za notarialne poświadczenie podpisu. W przypadku korzystania z usługi pełnomocnictwa, konieczna jest dopłata 17 zł (o ile pełnomocnik nie jest członkiem rodziny wnioskującego). Osoba zainteresowana może ponieść również koszty za tłumaczenie dokumentów - jeśli załącza do wniosku dokumenty w języku obcym oraz koszt uwierzytelnienia dokumentów - jeśli do wniosku załącza się kopie dokumentów.
Ile czeka się na rozpatrzenie wniosku?
Przepisy nie ograniczają prezydenta terminami, więc ma on w tym zakresie pełną dowolność. Zazwyczaj proces nadawania obywatelstwa trwa około roku.
Czy można złożyć odwołanie od decyzji prezydenta?
Nie ma takiej możliwości.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1989),
- Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego, wymogów dotyczących fotografii dołączanej do wniosku oraz wzorów aktu nadania obywatelstwa polskiego i zawiadomienia o odmowie nadania obywatelstwa polskiego (Dz. U. z 2012 poz. 927).
