Zgodnie z przepisami osoby, które uzyskują przychody z tytułu najmu prywatnego, nie mogą już opodatkować tych przychodów na zasadach ogólnych – według skali podatkowej. Jedyną dostępną dla nich formą opodatkowania jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych – dlatego zgłaszanie przez nich wyboru tej formy opodatkowania jest zbędne.
Posiadając własną działalność gospodarczą zarejestrowaną w CEIDG, należy zwrócić uwagę na wybór odpowiedniej formy opodatkowania. Warto jednak pamiętać, że wybór ten nie jest ostateczny i w razie potrzeby przedsiębiorca ma możliwość zmiany. Jakie formy opodatkowania są dostępne i jak dokonać ich zmiany? Odpowiedzi na pytania znajdują się w poniższym poradniku.
Jakie są dostępne formy opodatkowania?
Istnieją trzy formy opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej:
- na zasadach ogólnych, według skali podatkowej (stawka podatkowa 12% i 32%),
- według stawki liniowej (19%),
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
Istnieje również czwarta forma opodatkowania nazywana kartą podatkową - z tej formy opodatkowania mogą korzystać osoby, które były opodatkowane nią przed rokiem 2022.
Skala podatkowa
Skala podatkowa jest inaczej nazywana opodatkowaniem na zasadach ogólnych i jest podstawową formą opodatkowania działalności gospodarczej. Jeżeli przedsiębiorca nie wybierze innej opcji, właśnie skala podatkowa zostanie mu narzucona automatycznie i będzie on płacił podatek dochodowy według stawki 12% do kwoty 120 tys. zł oraz 32% od nadwyżki dochodu powyżej tej kwoty. Nie trzeba więc zgłaszać wyboru tej formy opodatkowania do urzędu skarbowego.
Podatników korzystających ze skali podatkowej dotyczy również kwota zmniejszająca podatek. Kwota wolna od podatku w 2026 roku to 30 tys. zł, więc kwota zmniejszająca podatek to:
30 tys. zł x 12% = 3600 zł
Podatek liniowy
W przypadku opodatkowania dochodów z działalności gospodarczej według stawki liniowej osiągnięte dochody są opodatkowane 19% stawką podatkową. Stawka jest zawsze taka sama bez względu na wysokość osiągniętego dochodu.
Z tego opodatkowania mogą skorzystać osoby, które osiągają dochody:
- z działalności gospodarczej,
- z działów specjalnych produkcji rolnej.
Podatnik może wybrać opodatkowanie podatkiem liniowym, jeśli:
- samodzielnie prowadzi swoją działalność,
- jest wspólnikiem spółki cywilnej,
- jest wspólnikiem spółki jawnej osób fizycznych,
- jest wspólnikiem spółki jawnej, która wybrała opodatkowanie na poziomie wspólników spółki,
- jest partnerem spółki partnerskiej,
- prowadzi działy specjalne produkcji rolnej.
Opodatkowaniu liniowemu nie podlegają spółki, lecz ich wspólnicy. Wysokość podatku określana jest zgodnie z ich udziałami w zysku.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Jest to uproszczona forma opodatkowania działalności gospodarczej. Stawki tego podatku wahają się od 2 do 17%. Podstawę opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych stanowi osiągnięty przychód po uwzględnieniu przysługujących odliczeń.
Z tego opodatkowania mogą skorzystać:
- osoby fizyczne osiągające przychody z działalności gospodarczej
- przedsiębiorstwa w spadku
- spółki cywilne, których jedynymi wspólnikami są osoby fizyczne
- spółki cywilne osób fizycznych i przedsiębiorstw w spadku
- spółki jawne, których jedynymi wspólnikami są osoby fizyczne,
których przychody w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły limitu 2 mln euro, obliczonego według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedniego.
Oświadczenia o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie muszą składać osoby, które uzyskują przychody z umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub umów o podobnym charakterze.
Warto wiedzieć:
Karta podatkowa
Uważana jest za najprostszą z form opodatkowania. Kwota podatku jest stała i wynika z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Od 2022 roku z karty podatkowej mogą korzystać tylko ci podatnicy, którzy byli już opodatkowani w ten sposób w 2021 roku. Przedsiębiorcy rozpoczynający działalność, nie mogą skorzystać z tej formy.
Metoda kasowa PIT – dodatkowa opcja przy zmianie formy opodatkowania
Przy okazji zmiany formy opodatkowania przedsiębiorcy mogą również rozważyć wybór metody kasowej PIT. To rozwiązanie, które pozwala rozliczać przychody i koszty podatkowe w momencie faktycznego otrzymania płatności lub ich uregulowania. Dzięki temu uniknie się konieczności odprowadzania podatku od faktur, które jeszcze nie zostały opłacone. Metoda kasowa PIT jest dostępna dla przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą, którzy spełniają następujące warunki:
- w poprzednim roku podatkowym ich przychody nie przekroczyły 1 miliona złotych,
- nie prowadzą pełnej księgowości (ksiąg rachunkowych),
- zgłoszą wybór metody kasowej we właściwym urzędzie skarbowym w odpowiednim terminie.
W przypadku wyboru metody kasowej należy stosować ją przez cały rok podatkowy. Dokonany wybór automatycznie przechodzi na kolejne lata, chyba że do 20 lutego danego roku podatkowego zostanie złożone zawiadomienie do naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tej metody.
Procedura zmiany formy opodatkowania i terminy na zgłoszenie zmiany w Lęborku?
Aby zmienić formę opodatkowania, należy złożyć Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Lęborku pisemne oświadczenie w terminie:
- do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca uzyska pierwszy w danym roku przychód z działalności gospodarczej
- do końca roku – gdy pierwszy przychód przedsiębiorca uzyska w grudniu danego roku.
W przypadku gdy wybrana forma opodatkowania będzie w latach następnych kontynuowana, nie ma konieczności sporządzania dodatkowego zawiadomienia naczelnika US w Lęborku.
Czy można zmienić formę opodatkowania w trakcie roku?
Nie, co do zasady nie można zmienić formy opodatkowania w trakcie roku podatkowego. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy przedsiębiorca zamyka działalność i otwiera nową w tym samym roku – wtedy może wybrać inną formę rozliczeń.
Gdzie złożyć wniosek w Lęborku?
Oświadczenie o zmianie formy opodatkowania należy złożyć w Lęborku:
- osobiście w Urzędzie Skarbowym w Lęborku,
- pocztą na odpowiedni adres urzędu,
- elektronicznie:
- za pośrednictwem CEIDG – należy zmienić dane firmy w CEIDG,
- za pośrednictwem e-PUAP (wymagany jest Profil Zaufany).
Ile kosztuje zmiana formy opodatkowania?
Usługa jest bezpłatna. Opłatę ponosi się jedynie w sytuacji, gdy wnioskujący zdecyduje się na skorzystanie z pełnomocnictwa.
Ile czeka się na zmianę formy opodatkowania?
Zmiany powinny dokonać się następnego dnia roboczego po dniu wpłynięcia wniosku do CEIDG. W przypadku złożenia dokumentu w urzędzie, sprawa zostanie załatwiona bezzwłocznie.
Wybór formy opodatkowania a wysokość składki zdrowotnej
Wybór formy opodatkowania wpływa na wysokość składki zdrowotnej.
- Skala podatkowa (zasady ogólne) — składka zdrowotna wynosi 9% od dochodu, jednak nie mniej niż minimalna kwota, która jest ustalana co roku.
- Podatek liniowy — składka zdrowotna wynosi 4,9% od dochodu, jednak nie mniej niż minimalna kwota, która jest ustalana co roku.
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych - składki na ubezpieczenie zdrowotne dla ryczałtowców zależy od osiągniętego przychodu i wynosi 9% podstawy jej wymiaru. Składka ta opiera się na trzech stawkach:
- 60% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach nieprzekraczających 60 000,00 zł,
- 100% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach w przedziale od 60 000,00 zł do 300 000,00 zł,
- 180% przeciętnego wynagrodzenia przy rocznych przychodach przekraczających 300 000,00 zł.
4. Karta podatkowa — składka zdrowotna jest ustalana jako 9% minimalnego wynagrodzenia.
W przypadku rozliczania się na zasadach ogólnych (według skali podatkowej) lub liniowo, gdy dochód w danym miesiącu jest niższy od minimalnego wynagrodzenia obowiązującego na dzień 1 lutego danego roku, wysokość składki zdrowotnej wynosi odpowiednio 9% lub 4,9% minimalnego wynagrodzenia.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2025 poz.163, 340, 368, 620, 680, 1022, 1180, 1301, 1302, 136),
- Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz.U. 2025 poz. 237, 769, 820),
- Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz.U. 2025 poz. 843).
