Koniec użytkowania wieczystego. Rząd przyjął projekt ustawy

Czym jest użytkowanie wieczyste? 

Prawo użytkowania wieczystego zostało wprowadzone do systemu polskiego w 1961 roku i pełniło wówczas funkcję „surogatu prawa własności”. W głównej mierze użytkowanie wieczyste jest prawem do korzystania z nieruchomości, której właścicielem jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Użytkownik wieczysty ma prawo do korzystania z nieruchomości przez okres nie dłuższy niż 99 lat, a po upływie tego czasu umowa o użytkowanie wieczyste może zostać przedłużona. W skrócie – osoba, która wybudowała dom na takim gruncie, jest jego właścicielem, ale nie jest właścicielem gruntu, na którym stoi budynek. 

Uzasadnienie dla zmian

Ustawa jest kolejnym etapem eliminacji użytkowania wieczystego z systemu prawa. W ten sposób umożliwimy przedsiębiorcom, ale też osobom fizycznym, spółdzielniom i wspólnotom mieszkaniowym uzyskanie na własność gruntów, które mają od wielu lat w użytkowaniu wieczystym – podkreśla minister rozwoju i technologii Waldemar Buda.

Pomysł zmiany przepisów w tej kwestii narodził się w  2016 roku, a obecny projekt ustawy jest drugim etapem reformy użytkowania wieczystego. Po uwłaszczeniu w 2019 roku mieszkańców i spółdzielni na gruntach pod budynkami mieszkalnymi teraz czas na biznes i organizacje społeczne, sportowe i inne grunty.

Jak można przeczytać w uzasadnieniu projektu ustawy –  z roku na rok użytkownicy gruntów wieczystych są coraz bardziej zainteresowani nabywaniem gruntów na własność. Dotyczy to zarówno użytkowników niekomercyjnych jak i gospodarczych. 

Uwłaszczenie na wniosek osoby zainteresowanej

Projekt ustawy przewiduje, że zasadą nie będzie uwłaszczenie z mocy prawa, jak przy reformie na gruntach mieszkaniowych, ale na wniosek osoby zainteresowanej. Zgodnie z nowymi przepisami organy publiczne nie będą już mogły odmówić sprzedaży gruntu na rzecz przedsiębiorcy, który złoży wniosek w tej sprawie.

Jednocześnie wprowadzamy nowy model odpłatności za grunty sprzedawane inwestorom, którzy dotychczas byli użytkownikami wieczystymi. Będzie on oparty na mechanizmie ustalania ceny na podstawie wartości nieruchomości. Płatność będzie można pomniejszyć w zgodzie z unijnymi regułami pomocy publicznej – powiedział minister Waldemar Buda.

Kogo będzie dotyczyć nowe prawo? 

Obecnie właściciel gruntu (gmina lub Skarb Państwa) nie może przekształcić użytkowania wieczystego, ponieważ nie było wyznaczonych reguł odpłatności. Wynikało to z potrzeby uzgodnień zasad pomocy publicznej z Komisją Europejską.

Nowe zasady odpłatności będą dotyczyć: 

• osób fizycznych (np. właścicieli garaży),
• przedsiębiorców (np. duże firmy lub jednoosobowa działalność gospodarcza), 
• mieszkańców osiedli (np. parkingi, place zabaw),
• spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych (np. infrastruktura osiedlowa).

Zgodnie z nowymi przepisami, zostanie wprowadzony nowy model odpłatności za grunt. Cena wykupu przy jednorazowej wpłacie wyniesie 20-krotność dotychczasowej opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Natomiast cena za grunt docelowo będzie wynosić równowartość 6 proc., 20 proc., 40 proc., 60 proc. lub więcej wartości rynkowej gruntu.

Nowe przepisy wejdą w życie po 30 dniach od ich ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

---