Obecnie jedynym wymaganym dokumentem dopuszczającym pracownika do pracy jest orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych.
W branżach podlegających kontroli sanepidu w Tychach, (np. kontakt z żywnością), niezbędne jest orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych – dokument ten zastąpił dawną książeczkę sanepidowską. Gdzie otrzymać skierowanie na badania? Czy skierowanie na badania jest konieczne? Jakie badania należy wykonać? Czy badania można wykonać bez wychodzenia z domu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w poniższym poradniku.
Badania sanepidowskie - co warto wiedzieć?

Posiadanie orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych jest konieczne dla osób pracujących na stanowiskach, gdzie istnieje ryzyko przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby. Szczególnie dotyczy:
- pracowników gastronomii: takich jak kucharze, kelnerzy, pomoc kuchenna, piekarze, cukiernicy,
- osób mających kontakt z żywnością i wodą przeznaczoną do spożycia,
- personelu aptek i punktów aptecznych oraz producentów leków doustnych,
- osób zatrudnionych w gospodarstwach rolnych produkujących żywność,
- osób zajmujących się myciem naczyń i pojemników do przechowywania żywności,
- osób pracujących z dziećmi do 6. roku życia,
- specjalistów z branży kosmetycznej i fryzjerskiej, takich jak kosmetyczki, kosmetolodzy, fryzjerzy, a także tatuatorzy, piercerzy, masażyści i rehabilitanci,
- personelu medycznego, w tym lekarzy, pielęgniarek i sanitariuszy,
- członków załogi pokładowej, takich jak stewardzi i stewardesy.
Gdzie można otrzymać skierowanie na badania sanitarno-epidemiologiczne w Tychach?
Skierowanie na badania sanitarno-epidemiologiczne otrzymuje się od pracodawcy.
Skierowanie powinno posiadać takie informacje jak:
- dane pracodawcy,
- dane osoby kierowanej na badania,
- powód skierowania na badanie np. podjęcie pracy, w której konieczny jest kontakt z żywnością,
- stanowisko zajmowane przez skierowanego na badania pracownika,
- data wystawienia skierowania,
- podpis pracodawcy.
Skierowanie na badania sanitarno-epidemiologiczne i przykładowy wypełniony wzór do pobrania
Czy można wyrobić tzw. książeczkę sanepidowską również bez skierowania?
Tak, badania sanitarno-epidemiologiczne można wykonać bez skierowania.
Ile kosztuje wyrobienie książeczki sanepidowskiej w Tychach?
Aby otrzymać orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne w Tychach należy odwiedzić lekarza medycyny pracy lub umówić się na badania sanitarne online. Koszty badań są następujace:
| Usługa stacjonarna | Orientacyjna cena |
| Badanie kału na nosicielstwo Salmonella Shigella w placówce stacjonarnej (3 posiewy) | ok 200-300 zł |
| Badania sanitarno-epidemiologiczne w poradni medycyny pracy wraz z wydaniem orzeczenia do celów sanitarno-epidemiologicznych | od 100 do 200 zł |
| Usługa online | Cena |
| Badanie sanitarno-epidemiologiczne online w formie telekonsultacji dla osób posiadających wyniki badań kału. | 120 zł |
Badanie kału na nosicielstwo Salmonella/Shigella
Aby wykonać badania kału na nosicielstwo Salmonella Shigella (3 posiewy) należy postępować zgodnie z instrukcją:
- Z 3 różnych wypróżnień należy pobrać niewielką próbkę kału na łopatkę wymazówki, a następnie umieścić ją w probówce z podłożem transportowym (pojemniki można zamówić online lub odebrać w placówce wykonującej badania).
- Do czasu dostarczenia wszystkich próbek, należy przechowywać je szczelnie zamknięte w temperaturze od 2 do 8 stopni (nie dłużej niż przez 72 godziny od pierwszego pobrania).
- Po zgromadzeniu wszystkich 3 próbek należy oddać je do badania w laboratorium.
Jak otrzymać książeczkę sanepidowską w Tychach krok po kroku?
- Wykonać badanie kału w kierunku nosicielstwa bakterii Salmonella/Shigella w laboratorium.
- Po otrzymaniu wyników skorzystać z możliwości wykonania badań sanitarnych online lub udać się do lekarza medycyny pracy w Tychach.
- Na podstawie wyników badań kału i zebranego wywiadu lekarz wystawi orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych.

Książeczka sanepidowska online
Aby wykonać badania sanitarno-epidemiologiczne online, można zarejestrować się na platformie Ksiazeczka-Sanepidowska.pl. Podczas rejestracji, która trwa kilka minut, zostanie zebrany wywiad zdrowotny. Następnie w umówionym terminie lekarz medycyny pracy skontaktuje się z pacjentem telefonicznie. Po zakończonej rozmowie badany otrzyma orzeczenie sanitarno-epidemiologiczne podpisane podpisem kwalifikowanym Krajowej Izby Rozliczeniowej na adres e-mail.
Warto wiedzieć:

Jak długo jest ważna książeczka sanepidowska?
O terminie ważności orzeczenia sanitarno-epidemiologicznego decyduje lekarz.
Jak uaktualnić książeczkę sanepidowską?
Aby odnowić ważność książeczki sanepidowskiej, wystarczy udać się do lekarza medycyny pracy wraz z wykonanym wynikiem badań kału na nosicielstwo Salmonella/Shigella. Alternatywą jest rejestracja na badanie sanitarno-epidemiologiczne online.
Co zrobić po zagubieniu książeczki sanepidowskiej?
W razie zgubienia książeczki sanepidowskiej lub orzeczenia sanitarno-epidemiologicznego należy zgłosić się do placówki, która wcześniej wykonywała badania i poprosić o duplikat.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. 2025 poz. 277, 807, 1423, 1661),
- Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1424),
- Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1675).

