Wyliczanie opłaty produktowej za opakowania: Co każdy przedsiębiorca powinien wiedzieć?

Czym jest opłata produktowa?

Opłata produktowa obowiązuje przedsiębiorców, którzy wprowadzają na rynek krajowy konkretne produkty oraz produkty w opakowaniach. Obowiązek jej uiszczenia pojawia się w momencie, gdy nie uda się osiągnąć wymaganego poziomu recyklingu lub odzysku opakowań. Jest to rodzaj opłaty, której celem jest zmotywowanie producentów, sprzedawców i importerów do wdrażania w życie ekologicznych nawyków. W ten sposób, dzięki ustawie dotyczącej opakowań, dąży się do zmniejszenia ilości opakowań wykorzystywanych do pakowania produktów.

Kto musi płacić opłatę produktową?

Do uiszczania opłaty produktowej za opakowania zobowiązane są podmioty, które nie zapewniły odpowiedniego poziomu recyklingu odpadów opakowaniowych, a także innych produktów, mających wpływ na stan środowiska naturalnego.

Jakie produkty i opakowania podlegają opłacie produktowej?

Obowiązek zapłacenia opłaty produktowej nie dotyczy wszystkich przedsiębiorców, a wyłącznie tych, którzy m.in. wprowadzają na rynek krajowy określone ustawą produkty. Mowa o sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, bateriach, akumulatorach, oponach, smarach, olejach oraz pojazdach, gdyż składają się z akumulatora, opon i olejów.

Jak obliczyć opłatę produktową za opakowania?

Obliczenie opłaty produktowej dla wielu przedsiębiorców może stanowić ogromne wyzwanie. Kluczowe znaczenie będzie miała masa wprowadzonych opakowań, materiał, z których zostały wykonane, a także uregulowane prawnie stawki. Obliczeń dokonuje się na podstawie opracowanego wzoru.

Masa wprowadzonych opakowań – kluczowy parametr

Największe znaczenie podczas obliczania opłaty produktowej ma ilość opakowań wykonanych z podlegających opłacie surowców. Opata ta jest mierzona w kilogramach — wagę opakowań mnoży się przez ustalone w ramach ustawy dotyczącej opakowań stawki opłaty produktowej.

Poziom recyklingu i jego wpływ na opłatę produktową

Poziom recyklingu ma znaczący wpływ na wysokość opłaty produktowej. Jego wysokości dla poszczególnych rodzajów materiałów wyznaczane są w ustawach i rozporządzeniach, a także dostosowywane do przepisów Unii Europejskiej. Co istotne, ustawowy poziom recyklingu różni się w zależności od wpływu na środowisko danego surowca i możliwości jego przetworzenia. Przedsiębiorca, który osiągnie wymagany poziom recyklingu dla danej grupy materiałów, uniknie uiszczania za nie opłaty produktowej. Jeżeli mu się to nie uda, będzie zobowiązany do zapłaty, a wysokość stawki opłaty produktowej będzie zależna od proporcji zrealizowanego recyklingu do wymaganego poziomu.

Stawka opłaty produktowej – ile wynosi?

Stawka opłaty produktowej zależna jest od ilości opakowań wykonanych z konkretnego surowca. Dla każdego z nich ustalono stawkę za kilogram oraz ustawowy poziom recyklingu. Przepisy w tej sprawie zawarto w Rozporządzeniu Ministra Środowiska. Stawki przedstawiono w poniższej tabeli.

Wzór na obliczenie opłaty produktowej

Wysokość opłaty produktowej nalicza się na podstawie poniższego wzoru.

M we wzorze oznacza masę opakowań danego rodzaju w kilogramach, P_rec to poziom recyklingu w procentach, skrótem OR oznaczono osiągnięty poziom recyklingu, a SO — stawkę opłaty produktowej w złotych określoną w przepisach. Jeżeli po odjęciu osiągniętego poziomu recyklingu od wymaganego uzyskamy wartość ujemną, jako należną opłatę produktową wpisuje się wartość "0".

Rodzaje materiałów objętych opłatą produktową

Rozporządzenie Ministra Środowiska wskazuje zarówno rodzaje materiałów objętych opłatą, jak i stawki opłaty produktowej dla każdego z nich. Opłata dotyczy m.in. tworzyw sztucznych, papieru i tektur, metali, szkła i drewna.

Tworzywa sztuczne

Ministerstwo Klimatu i Środowiska kładzie szczególny nacisk na uiszczanie opłaty produktowej właśnie za tworzywa sztuczne, gdyż ich rozkład w środowisku zajmuje tysiące, a nawet setki lat. Priorytetem jest zatem, aby tego typu opakowań powstawało jak najmniej. Mowa tu o foliowych torebkach, plastikowych pojemnikach, czy butelkach. Zaliczają się do tego również wszelkie tworzywa stosowane w opakowaniach na żywność i napoje.

Papier i tektura

Opakowania wykonane z papieru i tektury świetnie nadają się do recyklingu, jednak generują duże ilości odpadów. Opłacie produktowej podlegają torby papierowe, pudełka i kartony.

Aluminium

Kwota opłaty produktowej będzie również zależna od ilości opakowań wykonanych z aluminium. Do najpopularniejszych z nich należą puszki na napoje i żywność.

Stal

Stal to kolejny materiał, z którego wykonuje się rodzaje opakowań podlegające opłacie produktowej. Wykonuje się z niej puszki na żywność i napoje.

Szkło

Szkło jest materiałem łatwym do przetworzenia, jednak wymaga odpowiedniego systemu zbiórki i segregacji, aby jego recykling był skuteczny. Opłatę produktową nalicza się zatem za butelki, słoiki i inne rodzaje opakowań wykonane właśnie ze szkła.

Drewno

Mimo że drewno znacznie mniej obciąża środowisko niż plastik czy metale, to jego przetworzenie i recykling również wymagają odpowiednich zasobów i technologii. Z tego powodu opłata produktowa jest pobiera również od ilości opakowań drewnianych.

Opakowania wielomateriałowe i pozostałe

Opakowania wielomateriałowe, nazywane również wielowarstwowymi, wykorzystuje się często do napojów i innych produktów spożywczych. Do tego rodzaju opakowań należą kartony typu Tetra Pak, używane do pakowania soków, mleka i innych cieczy. Od niedawna przepisami zostały objęte także inne produkty jednokrotnego użytku, takie jak słomki, sztućce i talerze plastikowe. Celem jest zniechęcenie do ich używania.

Jakie narzędzia mogą pomóc w obliczeniu opłaty?

Obliczanie opłaty produktowej BDO może stanowić nie lada wyzwanie. Na szczęście kwotę opłaty produktowej można wyliczyć za pomocą pomocnych narzędzi, na przykład dostępnych w sieci kalkulatorów BDO.

Kalkulator opłaty produktowej – jak działa?

Kalkulator BDO znacznie ułatwia podmiotom wyliczenie łącznej opłaty produktowej. Jak go użyć? Wystarczy wybrać odpowiedni rok sprawozdawczy, a następnie w kolejnych polach uzupełnić wagę poszczególnych surowców, z których zostały wykonane opakowania, w kilogramach. Po zatwierdzeniu kalkulator opłaty produktowej wyliczy kwoty za poszczególne rodzaje opakowań, a następnie zsumuje je, dzięki czemu podmiot pozna finalną wysokość opłaty.

BDO – system raportowania opakowań i opłat

Do obliczenia opłaty produktowej może przydać się również skrupulatnie prowadzona ewidencja odpadów. Należy w niej zamieszczać informacje o wytwarzanych przez firmę odpadach, ich rodzajach i sposobach ich gospodarowania. Dokładne prowadzenie owej ewidencji jest niezwykle istotne, ponieważ to właśnie na jej podstawie składa się roczne sprawozdanie do Urzędu Marszałkowskiego. Skrupulatność przy wprowadzaniu danych o gospodarowaniu odpadami do rejestru BDO może znacznie ułatwić przedsiębiorcy późniejsze sporządzenie sprawozdania i obliczenie opłaty produktowej.

Jak uniknąć lub obniżyć opłatę produktową?

Opłaty produktowej wynikającej z obowiązku odzysku opakowań da się uniknąć bądź ją obniżyć. Najłatwiejszym sposobem jest przestrzeganie ustawowego poziomu recyklingu — im bliżej docelowej wartości, tym opłata produktowa będzie niższa. 

Organizacja odzysku – jak może pomóc?

Chcąc obniżyć koszty z tytułu opłaty produktowej, warto rozważyć współpracę z organizacjami odzysku opakowań. Ich zadaniem jest realizowanie ustawowego obowiązku odzysku opakowań i dążenie do spełnienia określonych poziomów recyklingu. Podpisanie umowy z organizacjami odzysku opakowań wiąże się z kosztami, jednak są one mniejsze niż kwota opłaty produktowej.

Jakie są możliwości zwolnienia z opłaty produktowej?

Istnieje kilka możliwości zwolnienia z obowiązku jej uiszczenia bądź obniżenia jej kwoty. Należą do nich:

• realizowanie ustawowego poziomu recyklingu,
• zawarcie umowy z organizacją odzysku opakowań, która będzie dążyła do wypełnienia ustawowego poziomu recyklingu,
• stosowanie opakowań wielokrotnego użytku i organizowanie ich zwrotu,
• korzystanie z dofinansowań i dotacji ekologicznych w ramach programów wspierających recykling,
• skrupulatna i terminowa sprawozdawczość.

Co grozi za brak opłaty produktowej?

Najczęstszą karą dla przedsiębiorcy za nieuiszczenie opłaty produktowej jest jej odgórne wyliczenie. Kwota opłaty produktowej jest wówczas wskazywana przez marszałka województwa wraz z należnymi odsetkami. Łączna opłata produktowa będzie zatem dużo wyższa, jeżeli podmiot nie dopilnuje obowiązku zapłaty w terminie.

Kary finansowe za niewniesienie opłaty

Zaległość w płatności może wiązać się także z karami finansowymi nakładanymi na producentów, sprzedawców czy importerów. Niezłożenie w terminie sprawozdania za wprowadzane produkty i opakowania na rynek, może skutkować nałożeniem kary grzywny 

Gdzie i kiedy należy wpłacić opłatę produktową?

W przypadku uiszczenia opłaty produktowej BDO obowiązują takie same terminy jak przy składaniu sprawozdania za wprowadzaniu na rynek produktów i opakowań. Opłatę BDO za produkty w opakowaniach należy zapłacić do 15 marca każdego roku sprawozdawczego.

Rola Urzędu Marszałkowskiego

To właśnie Urząd Marszałkowski zajmuje się nadzorem nad rejestrem BDO, mający monitorować wytwarzanie, transport i zagospodarowanie odpadów na terenie danego województwa. Zarówno należna opłata produktowa, jak i wcześniejsze sprawozdanie powinny zostać skierowane do Urzędu Marszałkowskiego. Opłaty dokonuje się na odrębny rachunek bankowy prowadzony przez marszałka województwa.

Terminy i obowiązki przedsiębiorców

Opłatę produktową należy uiścić w określonym terminie, aby uniknąć kar za zwłokę. Producenci, którzy wprowadzają na rynek produkty w opakowaniach, muszą zapłacić do 15 marca każdego roku. 

---