Decyzja o warunkach zabudowy a opłata planistyczna – czy gmina ma prawo pobierać rentę?

Renta planistyczna – kiedy powstaje obowiązek zapłaty?

Opłata planistyczna, nazywana również rentą planistyczną, to szczególny rodzaj daniny publicznej związanej ze wzrostem wartości nieruchomości. Obowiązek jej zapłaty powstaje wtedy, gdy właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa nieruchomość, której wartość zwiększyła się w wyniku uchwalenia bądź zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wysokość tej opłaty ustala się jako procent różnicy między wartością nieruchomości sprzed i po wejściu w życie planu – przy czym gmina może określić stawkę nie wyższą niż 30%.

Cała kwota trafia do budżetu gminy i stanowi jej dochód własny. Opłata nie jest więc nakładana zawsze – dopiero przy zbyciu nieruchomości. Jeśli właściciel zachowa nieruchomość i jej nie zbywa, to mimo wzrostu wartości nie ma obowiązku uiszczenia renty planistycznej.

Czy decyzja WZ rodzi obowiązek zapłaty renty planistycznej?

Decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (WZ) także może spowodować wzrost wartości nieruchomości. Dlatego przez lata gminy próbowały przenosić mechanizm renty planistycznej także w takiej sytuacji. Niektóre sądy w początkowym okresie dopuszczały takie rozwiązanie, wskazując, że stawki mogłyby być ustalane przez organ wydający „wuzetkę”. Jednak ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie przesądził, że brak jest podstaw prawnych do naliczania opłaty planistycznej na podstawie decyzji WZ. Tym samym obecnie gmina nie ma prawa żądać takiej należności.

Próby zmian przepisów – odrzucony projekt

W 2022 r. pojawił się projekt nowelizacji przepisów, który zakładał wprowadzenie jednolitej opłaty – niezależnie od tego, czy wzrost wartości wynikałby z planu miejscowego, czy z decyzji WZ. Renta miała być naliczana automatycznie po uzyskaniu pozwolenia na budowę i wynosić 30% wzrostu wartości. Ostatecznie jednak pomysł upadł w trakcie konsultacji.

Renta planistyczna – wnioski dla właścicieli

Dziś obowiązuje zasada, że opłata planistyczna powstaje wyłącznie w związku z uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy, nawet jeśli zwiększa wartość gruntu, nie powoduje konieczności zapłaty renty.

---